Een illustratie van de enorme hoeveelheid objecten die rond de aarde cirkelen.
Een illustratie van de enorme hoeveelheid objecten die rond de aarde cirkelen. © AFP

Keerzijde van commerciële ruimterace: rondvliegend puin gaat botsingen geven

De plannen van bedrijven als SpaceX en OneWeb om de komende jaren duizenden kleine satellieten te lanceren die wereldwijd internet mogelijk maken, leiden tot een enorme toename van de kans op ruimtebotsingen. Doordat deze satellieten lang na hun werkzame periode om de aarde blijven draaien, leveren ze in de toekomst een grote bijdrage aan de berg ruimtepuin.

Er moeten daarom nieuwe richtlijnen komen voor dit soort constellaties, stelt de Britse onderzoeker Hugh Lewis van de universiteit van Southampton die in opdracht van ruimtevaartorganisatie ESA het probleem in kaart heeft gebracht. Lewis simuleerde met een supercomputer de kans op botsingen van diverse satellietzwermen over een periode van tweehonderd jaar.

Uit zijn berekeningen blijkt dat hoe groter de constellatie is, des te groter de impact is op de hoeveelheid ruimtepuin, doordat satellieten in de ruimte zullen botsen met andere satellieten, of met ander zwerkschroot. 'We moeten niet wachten tot het gebeurt en dan een oplossing bedenken, zoals we de afgelopen vijftig tot zestig jaar hebben gedaan', aldus Lewis gisteren tijdens een presentatie in het Duitse Darmstadt, waar ESA haar jaarlijkse conferentie over ruimteschroot houdt. 'We moeten deze kunstmanen op een duurzame manier in de ruimte brengen.'

Gevolgschade

Grotere satellieten hebben een propulsiesysteem waarmee ze tijdelijk van baan kunnen veranderen

Vanwege de enorme snelheden van ruimtepuin (40 duizend kilometer per uur, bijna twintig keer sneller dan een kogel uit een kalasjnikov) is een botsing met een kunstmaan bijna altijd noodlottig. De gevolgschade is groot: doordat een satelliet bij een botsing uit elkaar spat, kan een kettingreactie van botsingen ontstaan.

Volgens internationale afspraken moeten satellieten een kwarteeuw na het einde van de missie verbranden in de atmosfeer. Die termijn moet korter, zeker voor satellietzwermen, vindt Lewis. Daartoe moeten kleine satellieten stuwraketten krijgen, waardoor ze zichzelf aan het eind van een missie terug richting de aarde kunnen duwen. Ook kunnen propulsiesystemen botsingen voorkomen door tijdelijk een andere baan te kiezen. Grotere satellieten hebben zo'n systeem.

Botsingen tussen satellieten zijn niet denkbeeldig: in 2009 botste een Russische militaire satelliet op een Iridium-satelliet voor telefoonverkeer. Beide werden daarbij vernietigd en veroorzaakten een wolk ruimtepuin.

Momenteel zijn er 4.300 satellieten in de ruimte. Het internetbedrijf OneWeb wil in 2018 bijna 650 kleine satellieten lanceren. SpaceX plant er vierduizend.