Katten likken sigarettenrook van hun vacht, grotere kans op kanker - Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: katten hebben een verhoogd risico op kanker doordat ze zichzelf schoonlikken.

Als je het niet voor jezelf of je medemens doet, stop dan met roken voor je huisdier. Die boodschap wilde longarts Wanda de Kanter van het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis overbrengen. Beeld ANP

Van wie komt de claim?

Als je het niet voor jezelf of je medemens doet, stop dan met roken voor je huisdier. Die boodschap wilde longarts Wanda de Kanter van het Antoni van Leeuwenhoekziekenhuis overbrengen. ‘Honden en katten krijgen ook kanker van tweede en derde hands rook: katten extra risico door het zich zelf schoon likken’, twitterde ze onlangs.

Klopt het?

‘Een vieze drab vervuilt het huis van rokers’, zegt Wanda de Kanter. Ook als de lucht is geklaard, is een huis waarin is gerookt kankerverwekkend door de verbrandingsproducten van tabak die zijn neergeslagen op de grond en meubels. Denk onder meer aan polycyclische aromatische koolwaterstoffen (PAKs), zoals de kankerverwekkende stof benzo(a)pyreen.

Een deel van de rotzooi komt in de bek en maag van huisdieren terecht, zo blijkt uit een studie waarbij onderzoekers verhoogde concentraties cotinine – een afbraakproduct van nicotine – in hondenurine aantroffen. Derdehandsrook heet deze blootstelling. 

Niet fijn voor die viervoeters, dat is duidelijk. Maar vanaf hier is het speculeren geblazen. Leidt de blootstelling werkelijk tot meer kanker?

Katten krijgen waarschijnlijk meer derdehandsrook binnen dan honden. Ze likken zowat de halve dag hun vacht. En net als honden rollen ze over de grond en poetsen ze met hun pels alle hoeken van het huis.

‘Toch is het maar de vraag of de dosis carcinogene stoffen die ze oplikken een significante en risicovolle bijdrage vormt naast hetgeen de dieren via ademhaling binnenkrijgen’, zegt toxicoloog Jan Tytgat van de KU Leuven. Volgens hem zijn er geen studies die dit aantonen.

De Kanter eindigt haar tweet met een link naar een rapport van de Australische stichting Cancer Council Victoria. Maar literatuurverwijzingen die de bewuste claim staven, ontbreken in dat rapport.

De Amerikaanse Food and Drug Administration (FDA) verwijst wel naar een studie, een artikel van de University of Massachusetts uit 2003. Maar ook dat onderzoek geeft geen uitsluitsel.

Epidemioloog Elizabeth Bertone is de eerste auteur. Ze vergeleek de thuissituatie van katten die kanker in hun bek hadden gekregen met die van een groep poezen zonder tumoren. De Amerikaanse nam een waslijst aan risicofactoren onder de loep. Werden de tanden van de katten wel eens gepoetst, droegen ze een vlooienband, wat voor voer kregen ze? En uiteraard, werd er thuis gerookt en waren de katten fervente pelspoetsers?

Gecorrigeerd voor alle andere onderzochte risicofactoren hadden katten wiens baasjes roken ruim tweemaal zoveel kans op het krijgen van kanker in de bek. Een groot verschil, maar toch niet statistisch significant, mogelijk als gevolg van de relatief kleine steekproef. Welk deel van die vermeende verhoging toe te schrijven is aan de inademing van sigarettenrook en welk deel aan het oplikken van kankerverwekkende stoffen, konden de onderzoekers niet zeggen.

‘Het is inderdaad niet bewezen dat katten kanker krijgen van likken’, zegt De Kanter. ‘Het is lastig te onderzoeken. Je mag katten niet experimenteel blootstellen aan kankerverwekkende stoffen. Muizen wel. Muizen die zijn blootgesteld aan derdehandsrook krijgen eerder longkanker, blijkt uit een recente studie in Clinical Science.’ 

Ook Bertone denkt dat likken link is voor katten, mailt ze ons. ‘Aangezien we bij katten relatief veel kanker in de bek zien, is het toch wel aannemelijk dat het likken van de vacht een belangrijke rol speelt.’

Conclusie

Het is goed denkbaar dat katten in huishoudens waar gerookt wordt hun risico op kanker verhogen door hun vacht te poetsen. Maar hard wetenschappelijk bewijs ontbreekt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.