Nieuws Wiskundeprijs

Karen Uhlenbeck eerste vrouwelijke winnaar prestigieuze ‘Nobelprijs voor wiskunde’

Karen Uhlenbeck is de eerste vrouwelijke winnaar van wat de ‘Nobelprijs voor de wiskunde’ wordt genoemd. Uhlenbeck won de Abelprijs voor het baanbrekende werk waarmee ze twee verschillende wiskundedisciplines aan elkaar knoopte. Bovendien staat ze bekend als groot voorvechter voor meer diversiteit in de wiskunde.

Karen Uhlenbeck

Uhlenbeck (76, Verenigde Staten) kreeg de prijs vandaag toegekend tijdens een ceremonie in Oslo. Daarmee won ze niet alleen 6 miljoen Noorse kronen (ongeveer 620 duizend euro), maar ook erkenning voor haar werk. Uhlenbeck verwierf haar faam in de wiskunde onder meer door haar onderzoek naar ‘ijktheorieën’, een discipline die van groot belang bleek bij het opstellen van het standaardmodel van de deeltjesfysica. Die natuurwet vangt alle deeltjes en hun onderlinge interacties in een formule die past op een t-shirt of koffiemok. 

Zonder het werk van Uhlenbeck hadden we een stuk minder begrepen van de manier waarop de werkelijkheid op deeltjesniveau in elkaar steekt. ‘Ik verloor mijn hart aan de structuur, de elegantie en de schoonheid van de wiskunde’, zei ze in het boek Mathematicians: An Outer View of the Inner World (2009). 

Toch raakte Uhlenbeck pas tijdens haar studie aan de University of Michigan in de ban van de getallen en formules. Ze vroeg zich lange tijd af of ze wel thuishoorde in het vak. ‘Zelfs toen ik al vijf jaar mijn doctorstitel had, worstelde ik nog met de vraag of ik een wiskundige moest worden. Ik kon mezelf niet volledig als een succesvolle wiskundige zien. Het leek of ik van buiten naar binnen keek’, zei ze in 1997

Rolmodel

Haar worsteling kwam gedeeltelijk door het feit dat in de wiskunde sterke vrouwelijke rolmodellen ontbreken. Sindsdien werpt Uhlenbeck zich op als voorvechter voor meer diversiteit in het vakgebied.

Toen ze in 2007 de Steele-prijs van het Amerikaans wiskundig genootschap won, gebruikte ze dat podium om te stellen dat het kleine aantal vrouwen in hoge functies binnen de wiskunde te wijten was aan de heersende cultuur in de wiskundegemeenschap. Volgens haar was de cultuur veranderen ‘een veel grotere taak’ dan de ‘bescheiden bijdragen’ die ze zou hebben geleverd aan het vakgebied, schrijft populairwetenschappelijk tijdschrift New Scientist in een profielFysicus en BBC-presentator Jim Al-Khalili roemt daarin Uhlenbecks bijdrage aan de wiskunde, waarmee ze de wereld meer over de fundamentele grondslagen van de natuurkunde leerde. 

De andere grote wiskundeprijs, de Fieldsmedaille, kende tot nog toe ook slechts één vrouwelijke winnaar. De Iraanse wiskundige Maryam Mirzakhani won die prijs in 2014. Drie jaar later overleed zij op 40-jarige leeftijd aan de gevolgen van borstkanker.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden