Kannibalisme in baarmoeder evolutionaire competitie?

Met alleen een eitje bevruchten is voor een zandtijgerhaai zijn nageslacht nog niet veiliggesteld. Kannibalisme in de baarmoeder zorgt ervoor dat de sterkste jongen de zwakkere opeten. Van de honderden eieren die vaak door meerdere mannen zijn bevrucht, komen uiteindelijk maar twee nakomelingen. Nieuw onderzoek suggereert dat kannibalisme in de baarmoeder een vorm van evolutionaire competitie is, die na de bevruchting plaatsvindt.

Een zandtijgerhaai in de dierentuin van Stralsund, DuitslandBeeld epa

De onderzoekers keken naar vijftien zwangere zandtijgerhaaien die de dood vonden in de netten van vissers voor de kust van Zuid-Afrika. Door de embryo's, die zich in verschillende groeistadia bevonden, genetisch te onderzoeken, konden de onderzoekers vaststellen dat de meerderheid van de vrouwelijke haaien met meerdere mannetjes gepaard had, maar dat 60 procent van het nageslacht van de zelfde vader kwam.

Zeebioloog Demian Chapman, verbonden aan de Universiteit van Stony Brook en leider van het onderzoek, zegt dat dit onderzoek laat zien dat kannibalisme bij embryo's ervoor zorgt dat het aantal mannen dat nageslacht produceert kleiner is dan het aantal mannen dat vrouwtjes bevrucht.

Kannibalisme
Dat de tijgerhaaienembryo's elkaar in de baarmoeder opeten was al bekend. De zandtijgerhaai heeft twee baarmoeders en ondanks de honderden eieren die ze daarin bewaart, krijgt ze twee kinderen, één uit elk van de baarmoeders. Hoewel de kleine zandtijgerhaaien pas na twaalf maanden uit de moeder geboren worden, beginnen ze al na vijf maanden met het opeten van hun broertjes en zusjes en aanwezige onbevruchte eicellen.

Van de vijftien onderzochte haaien bleek in tien gevallen dat er nog twee babyhaaien in de baarmoeders zaten. In zes gevallen waren deze volledig aan elkaar verwant. In de andere vier gevallen was dat niet zo en waren ze alleen aan moederskant verwant.

De andere vijf haaien hadden embryo's die door meerdere mannen bevrucht waren. Daaruit konden de onderzoekers afleiden dat vrouwelijke zandtijgerhaaien door meerdere mannetjes bevrucht worden.

Verder onderzoek
Haaienexpert aan de Universiteit van Noord-Florida Jim Gelsleichter zegt tegen de Washington Post dat het onderzoek veel extra vragen oproept omdat wetenschappers er nu achter moeten komen of de man die de meeste nakomelingen produceert dat doet omdat hij als eerste het vrouwtje bevrucht of omdat hij de sterkste en agressiefste nakomeling produceert.

Vragen omtrent de voortplanting van zandtijgerhaaien zijn moeilijk te beantwoorden omdat de dieren in gevangenschap hiërarchisch leven. Er is dan dus geen sprake van meerdere vaders. Onderzoek bij wilde zandtijgerhaaien is lastig omdat de haaien moeilijk constant te observeren zijn.

Een etende zandtijgerhaaiBeeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden