Column Joost Zaat

Kanker is niet de schuld van de roker, maar van politici, supermarkten en tabaksfabrikanten

Elke dag om half vijf ’s morgens zit ze in de tuin met haar eerste sigaret en koffie. Haar man komt na een kwartiertje nieuwe koffie brengen. Ze steekt een tweede en vaak een derde op. Douchen, eten en voor de file uit naar het werk. In de auto rookt ze meestal niet, maar samen met haar collega rookt ze nog voor 6 uur opnieuw een sigaretje. Aan het eind van de week heeft ze 80 euro opgerookt. Tijdens haar zwangerschap, bijna dertig jaar geleden, rookte ze niet. Na de bevalling stak ze er snel een op. Toen ze op haar 13de begon, hoorde ze eindelijk bij de groep. Haar kettingrokende vader was boos, maar daar trok ze zich niets van aan. De sigaretten stonden op tafel. Telkens mislukte stoppogingen, ze is hees en hoest. ‘Ik ben hartstikke verslaafd.’

’s Avonds kijk ik naar het Kamerdebat over het preventieakkoord. Vijftig artsen zitten op de publieke tribune. De eerste spreker is de VVD’er Hayke Veldman. Hij noemt in zijn eerste zinnen roken alleen terloops. U eet volgens hem vooral ongezond en beweegt te weinig en dat veroorzaakt ‘een schadelast’ van zo’n 8,7 miljard euro. Ik schreeuw tegen mijn scherm dat roken een veel grotere schadelast geeft. In zijn zes minuten spreektijd neemt hij het niet op voor de verslaafde rokers maar voor de tabakswinkeliers die uitstel moeten krijgen om hun vergif uit het zicht te houden. Dat zouden ze in 2021 moeten doen, maar dat is veel te snel voor de deze VVD’er. De ondernemers, die immers ook postpakjes in de buurt aannemen, moeten beschermd worden, want anders gaan ze failliet. Tabak is een legaal product en roken is een vrije keus, waarbij hij en passant vergeet dat de fabrikanten al jaren met de normen sjoemelen. Maar we zijn voor het preventieakkoord, zegt hij ter geruststelling. Ik schreeuw nog harder: ‘Hypocriete huichelaar, hoe belangrijk zijn die rottige postpakjes als er elk jaar duizenden mensen ellendig dood gaan. Rot op met je vrije keuze.’

De volgende dag zit ik aan het ziekenhuisbed van Daan. De dag ervoor heb ik hem laten opnemen met ondraaglijke pijn in zijn benen. Zijn wervelkolom, lever en hersenen zitten dankzij 45 jaar roken vol met uitzaaiingen van zijn longkanker. Hij is een van de vele, vele mensen die heel binnenkort doodgaan door hun tabaksverslaving. Zijn kanker is niet zijn schuld, al denkt hij van wel. Het is de schuld van politici die de buurtfunctie van tabaksdealers belangrijker vinden dan het hart, brein of longen van hun burgers. Het is de schuld van supermarkten zoals Albert Heijn die het verdommen om de tabak de winkel uit te doen. Het is de schuld van tabaksfabrikanten die sjoemelen met verslavende stofjes en van tabakslobbyisten die politici om hun vingers winden. Het is ook de schuld van dokters die te lang liever pillen, puffers en stents gebruikten dan dat ze de moeder van alle verslavingen behandelden. Nu is het echt genoeg.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden