Een vrouw rookt een sigaret.
Een vrouw rookt een sigaret. © anp

Kamermeerderheid wil duurdere sigaretten en minder verkooppunten

Een Kamermeerderheid pleit voor drastische maatregelen tegen rookverslaving. Sigaretten moeten aanmerkelijk duurder worden en het aantal verkooppunten van rookwaren moet omlaag, vinden PvdA, SP, CDA, D66, GroenLinks, de ChristenUnie en SGP. Samen hebben de partijen 87 zetels in de huidige Tweede Kamer. De VVD en 50Plus zijn tegen het plan.

Dit blijkt uit de bijdragen van de woordvoerders van de betrokken partijen aan het 'Nationale zorgdebat' vanmiddag in een bomvol Amsterdams Carré. Een paar honderd artsen en anders zorgverleners waren daar bijeen om te spreken over de prioriteiten in de zorg. Of de plannen doorgaan, hangt af van het aantal zetels dat de voorstanders weten te behalen bij de Tweede Kamerverkiezingen op 15 maart.

'Rookwaren moeten echt weggedrukt worden uit onze samenleving, de schade is te groot', zegt PvdA-minister en ex-roker Jeroen Dijsselbloem. 'Het had sterker in ons verkiezingsprogramma mogen staan, maar ik ben hier radicaal in: de accijns moet omhoog, pakjes moeten uit het zicht en het aantal verkooppunten moet omlaag. Wat mij betreft gaan we de beuk erin gooien.'  

GroenLinks-leider Jesse Klaver vindt dat 'we geen enkele maatregel moeten schuwen om te zorgen dat mensen stoppen met roken'. Of liever nog: 'nooit beginnen'. Het CDA-Kamerlid Hanke Bruins wijst op de 22 procent zwangeren die door blijven roken tijdens de zwangerschap terwijl het schadelijk is voor het ongeboren kind: 'Dat is geen vrije keuze meer, maar een verslaving waar we wat aan moeten doen.'

De politici hebben de tijdsgeest mee: 63 procent van de Nederlanders vindt dat de overheid de prijs van tabak fors moet verhogen en het aantal verkooppunten van tabak drastisch moet beperken, zodat veel minder mensen verslaafd raken aan het roken. Dat blijkt uit een peiling van Maurice de Hond die zaterdag bekend werd gemaakt.

Kinderklas per dag

Met 20 duizend doden per jaar is roken een gigantisch gezondheidsprobleem, vinden ook artsen. Hoogleraar neurologie Pim van Gool (AMC Amsterdam) rekent voor: van de 200 kinderen die elke dag beginnen met roken, raken er 70 verslaafd, 35 van hen sterven ten gevolge van het roken. Dat is één schoolklas met kinderen per dag die doodgaat door het roken.

Van Gool vraagt zich af: 'Stel dat een schoolklas per dag gedood zou worden door een terrorist? Zouden politici dan ook zeggen: we moeten gewoon de voorlichting over terrorisme verbeteren? Nee, er zijn andere maatregelen nodig.'

'Roken is puur gif; 50 procent van de rokers sterft door die verslaving' zegt ook huisarts Bart Meijman. Hij is een van de initiatiefnemers van Het Roer moet Om, een club artsen die eerder succesvol actie voerde voor veranderingen in de huisartsenzorg en die nu het 'Nationale zorgdebat' heeft georganiseerd. 'De effecten van meer bewegen en gezond eten vallen in het niet bij de winst die te halen valt door niet te roken', zegt Meijman. 'Je maakt jezelf als politicus volstrekt belachelijk als je niet iets aan het roken doet, maar wel begint over het belang van bewegen en gezonde voeding.'

Huisarts Meijman  is fel over het argument dat roken een vrije keuze is, zoals VVD en 50Plus redeneren. 'Heroïne gebruiken is ook een vrije keuze. Maar dat ga je ook niet overal te koop aanbieden en zeggen: we moeten de prijs niet te hoog maken, anders kunnen de arme 50plussers niet meer gebruiken', zegt Meijman. 'Over roken zeggen we over een tijdje hetzelfde als over heroïne: we waren volsagen gek dat het zo vrij verkrijgbaar was.'

Eind december werd al bekend dat sigaretten op termijn niet meer te zien zullen zijn in schappen van tankstations, tabakswinkeltjes en supermarkten. Staatssecretaris Martin Van Rijn werkt aan een verbod op het uitstallen van de tabakswaren.

Zorgbudget

Artsen riepen in Carré de politici ook op om nog vóór de Tweede Kamerverkiezingen op 15 maart heldere keuzen te maken over de financiering van de zorg. Nederland besteedt jaarlijks 95 miljard euro aan zorg en dat budget mag niet groeien. Met een groeiend aantal ouderen die zorg nodig hebben, moet er dus ergens worden gekort, maar waar?

Het ontbrak de politici zaterdag aan de moed om op die vraag een antwoord te geven. Alleen ChristenUnie-Kamerlid Carla Dik-Faber probeerde haar collega-politici tot drie keer toe verleiden tot een discussie: 'Moeten we álles willen wat er kan in de zorg? Moeten we leven toevoegen aan onze laatste dagen of moeten we juist dagen toevoegen aan het eind van ons leven? Het is een vraag die bijna niemand durft te stellen. Maar zij moet wel gesteld worden.'