Kaliumatomen, vlinderogen en een dennenfossiel

Het wetenschapsnieuws van deze week.

De vlinder met goede ogen. Beeld Cor Speksnijder

Natuurkundigen van de universiteit van Innsbruck hebben voor het eerst met een quantumcomputer echt een som gemaakt. Ze ontbonden het getal 15 in de priemfactoren 1, 3 en 5 met behulp van vijf kaliumatomen in een elektrische kooi. De som is kinderspel, maar toepassing van het zogeheten Shor-algoritme is een aanwijzing dat quantumcomputers echt kunnen worden gebruikt. In quantumcomputers wordt informatie niet in enen en nullen opgeslagen en bewerkt, maar in qubits, die zowel één als nul zijn. Daardoor kunnen veel rekenstappen in één keer worden gemaakt en zijn bijvoorbeeld digitale sleutels te kraken, die nu eindeloos rekenwerk vergen.

De ogen van een vlinder

De vlinder deed onderzoekers versteld staan. De Graphium sarpedon, ook wel Blauwe Driehoek genoemd, blijkt ogen te hebben waarmee hij weliswaar minder scherp ziet dan de mens, maar ook dingen waarneemt die de mens ontgaan. Dat vermogen dankt het insect, dat vooral voorkomt in Zuidoost-Azië en Australië, aan vijftien soorten lichtgevoelige cellen in zijn ogen. Die fotoreceptoren reageren elk op een andere golflengte van licht. Bij insecten waren tot nu toe nooit meer dan negen klassen van deze cellen gevonden.

Om in kleur te zien hebben vlinders niet meer dan vier soorten fotoreceptoren nodig. Waarom dan die overdaad? De onderzoekers vermoeden dat de 'extra' receptoren onder meer van belang zijn om rivalen te onderscheppen. Door de kleinste variatie in het blauw-groene spectrum waar te nemen kan de Blauwe Driehoek makkelijker concurrenten waarnemen, ook tegen de achtergrond van een blauwe lucht of tussen het groen. De resultaten van het Japanse onderzoek verschijnen in Frontiers in Ecology and Evolution.

Het oudste fossiel van een dennenboom

Onderzoekers hebben in een Canadese steengroeve het oudst bekende fossiel van een dennenboom ontdekt: 140 miljoen jaar oud. Dat is 11 miljoen jaar ouder dan een eerder gevonden dennenfossiel. Het gaat om een verkoold takje van een halve centimeter doorsnee. Voor wetenschappers is de evolutionaire geschiedenis van de dennenboom interessant. De dennenboom bevat brandbare harsen die bosbranden kunnen aanjagen. Na een brand waarbij concurrerende soorten zijn vernietigd hebben denneappels vrij spel als ze ontkiemen op verkoolde bosgrond. De ontdekking van het fossiel is beschreven in het blad Geology.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden