'Jullie staan mijn longen toch niet af aan een roker, papa?'

Opeens had de talentvolle meerkampster Saskia Gootjes (15) kanker. Haar vader, een topcoach, beschreef haar strijd ertegen en sprak met de Volkskrant.

Saskia Gootjes in actie op de meerkamp. Beeld
Saskia Gootjes in actie op de meerkamp.Beeld

Het begon in augustus 2010, met een lastige voetblessure. De training van het 15-jarige meerkamptalent Saskia Gootjes moest worden stilgelegd. Toen ze zich na zes weken gips en krukken wilde voorbereiden op het nieuwe atletiekseizoen, leek ze niet meer op de oude Saskia.

Ze had het in de trainingen voortdurend koud, waar ze voorheen juist kleding moest uitgooien. 'Er manifesteerde zich een schijnbaar verzet om te belasten en de schema's te doorlopen. (...) Het viel haar allemaal zwaar', schreef haar vader, Hans Gootjes. Uiterst nauwkeurig hield hij de vorderingen van zijn dochter in de gaten. Zoals elke vader bij zijn 15-jarige dochter zou doen, maar misschien nog wel iets meer: Gootjes is sportcoach, bewegingswetenschapper en technisch directeur van gymnastiekbond KNGU.

Saskia was een formidabel atletiektalent, gemaakt voor de zevenkamp. Bij de Pinkstermeerkamp was ze derde geworden bij de Nederlandse junioren. Met beperkte training, want bij haar vereniging Flevo Delta in Dronten wilden ze haar niet overbelasten, reikte ze al tot de top van Nederland - twee plaatsen achter de vrouw die nu de beste van het land is, Nadine Visser.

Maar op 5 december 2010 ontdekte Hans Gootjes bij zijn dochter 'een sevenpack'. Op die sinterklaasavond werd er een matras van boven gehaald, om Saskia, die over pijn in haar rug klaagde, even te kunnen masseren. Haar vader observeerde. Staat de wervelkolom recht, voorover buigen, zijwaarts, rechts en links. Het spiedende oog en de voelende hand ontdekten iets wat er niet hoorde. Op de plek waar eerst een sixpack had gezeten 'was er nog een zevende verdikking zichtbaar en vooral ook voelbaar, links in de buik, iets schuin boven de navel richting de borst, een massieve plek die nauwelijks van zijn plaats te schuiven was'.

Daar begon de tocht van Saskia, vader Hans Gootjes en moeder Marja Voulon langs specialisten en ziekenhuizen; het MC Zuiderzee, het VUmc en het Wilhelmina Kinderziekenhuis (WKZ). Hans Gootjes noemt het in zijn gedetailleerde en liefdevolle boek Als Rennen Geen Zin Meer Heeft de 'meerkamp tegen kanker'. Het gelijknamige hoofdstuk, het hart van het boek, is gebaseerd op nauwkeurig bijgehouden aantekeningen, dagboeken en 23 nieuwsbrieven.

Want die verdikking van de milt en ook de lever, dat was kanker, werd al snel ontdekt. Hepatosplenaal gamma/delta T-cel lymfoom, HSTCL. Saskia Gootjes was voor zover bekend de enige mens op de wereld die in 2011 die levensbedreigende vorm van kanker bij zich droeg. De prognose was uiterst somber. De spaarzame literatuur sprak van een gemiddelde levensverwachting van acht maanden.

Saskia had het lichamelijk zwaar, maar ze ervoer ook andere beproevingen. Een harde: ze moest haar clubtrainingen missen. Maar ze wist ook dat ze - mits fit - op Papendal welkom was geweest, het nationale trainingscentrum van de Atletiekunie. Dat zou een beloning voor haar goede prestaties in het voorjaar van 2010 zijn geweest.

Rennen

Hans Gootjes, sportcoach en technisch directeur van de gymnastiekbond, schreef een boek over zijn dochter Saskia Gootjes, een atlete die op 16-jarige leeftijd overleed aan kanker. Het boek Als rennen geen zin meer heeft is uitgegeven door Arko Sport Media en kost 19,95.

De intensieve ziekenhuisopnames hadden een grote invloed op Saskia's leven. 'Maar natuurlijk miste ze ook het deelnemen aan wedstrijden, gewoon naar school gaan, naar het dorp op de fiets, afspreken met vriendinnen, lekker in haar eigen bureauhoekje zitten (werken), normaal aan tafel eten. Kortom, de vertrouwde onbezorgde bewegingsvrijheid die voor een jong meisje vanzelfsprekend zou moeten zijn', schrijft Hans Gootjes.

De meerkampatletiek dient in het boek als metafoor voor de strijd die Saskia voerde. Hoe klein haar kansen ook waren, voor die enkele procenten werd gestreden, met wat je topsportmentaliteit zou kunnen noemen. Tegelijkertijd waakt Gootjes ervoor de 'strijd' tegen kanker als een soort wedstrijd te benaderen, zoals Lance Armstrong dat bijvoorbeeld had gedaan. Hij zat meer op de lijn van olympisch zwemkampioen Maarten van der Weijden, die na zijn goud in Peking ten overstaan van de Amerikaanse media de Lance-houding had veroordeeld: kanker was geen kwestie van winnen of verliezen, en hij was zeker niet de Lance van de lage landen.

Hans Gootjes: 'Ik vond het destijds al een fantastisch statement van Maarten van der Weijden. Ik ben het volledig met hem eens. Wij hebben nooit gedacht: we zijn aan het knokken en we zullen de onzichtbare tegenstander verslaan. Maar de houding van Saskia en die van ons had wel iets krachtigs. We zeiden: als dit kleine beetje haar kans is om te overleven, dan is dat beetje onze honderd procent. Dan gaan we alles doen wat in ons vermogen ligt. Saskia is nooit bezig geweest met overlijden. Wij waren dat alleen toen ze zeventien dagen op de intensive care lag. En op de laatste avond. Daarvoor niet. Onze instelling was dat Saskia beter zou worden. Dat gold ook voor het medisch team.'

Hans Gootjes: 'Saskia is nooit bezig geweest met overlijden.' Beeld Erik Smits
Hans Gootjes: 'Saskia is nooit bezig geweest met overlijden.'Beeld Erik Smits

Ze werd niet beter. Ze overleed, op 10 augustus 2011. Hans en Marja wilden haar niet opnieuw naar de intensive care laten verplaatsen. Verlengen van het leven, als 'tussenoplossing zonder perspectief', was voor hen geen optie.

Waar het haar gezondheid betrof, was Saskia duidelijk in haar keuzen. Ze bleef een atlete. 'Wil je een plak cake, chips of een roze koek?', vroegen ze in het VUmc. Saskia hield het liever op knäckebröd met runderrookvlees en een bakje fruit. En dat er buiten het WKZ werd gepaft zat Saskia (en haar ouders) tot het eind van haar leven dwars. Op de dag dat ze overleed zei ze tegen haar vader: 'Jullie staan mijn longen toch niet af aan iemand die rookt, papa?'

Hans Gootjes kan vertellen over zijn dochter alsof ze nog naast hem staat, klaar voor de training. 'Ze was aangesloten bij de groep van Bart Bennema, de coach van Dafne Schippers. De Olympische Spelen van Rio, die van Tokio, dat waren haar dromen en idealen. Je zult het nooit weten, maar ik denk dat ze heel ver was gekomen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden