Klopt dit wel? Vliegen

Je kunt beter met het vliegtuig naar Spanje dan met de auto – Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: de Boeing 737 Max veroorzaakt minder CO2-uitstoot dan de auto.

Een vliegtuig in de buurt van luchthaven Schiphol. Beeld Martijn Beekman

Van wie komt de claim?

Dat de Boeing 737 Max door twee fatale ongelukken op de grond moet blijven, is slecht nieuws voor het klimaat. Het toestel is namelijk een echte ‘bespaarmachine’, zo was onlangs te lezen in het Financieele Dagblad. De Delftse lucht- en ruimtevaartdeskundige Joris Melkert stelt zelfs dat het vliegtuig zo weinig CO2 uitstoot, dat je beter met het vliegtuig naar Spanje kunt gaan, dan met een personenauto – tenzij er een heel gezin in die auto zit.

Klopt het?

Gedetailleerde uitstootcijfers over de Boeing 737 Max ontbreken. Vliegtuigfabrikanten houden concurrentiegevoelige data als brandstofverbruik namelijk graag voor zichzelf. Luchtvaartdeskundige Melkert gaat daarom uit van een bronloze lijst met uitstootcijfers op Wikipedia en een rapport met tankcijfers van vliegtuigmaatschappijen, die wél openbaar zijn.

De onderzoeksinstelling CE Delft biedt gedetailleerdere cijfers. In een rapport uit 2014 vergelijken onderzoekers verschillende vervoertypes, onder meer personenauto’s en de Boeing 737-800, een voorganger van de 737 Max. Ook zij gebruiken tankgegevens van KLM, maar ze verrekenen bovendien de CO2-uitstoot door de productie en het transport van verschillende brandstoffen. Bovendien houden ze rekening met het feit dat het vliegtuig tegelijkertijd wordt gebruikt voor vrachtvervoer – goed voor zo’n 8 procent van het brandstofverbruik. De onderzoekers veronderstellen dat gemiddeld 70 procent van de passagiersstoelen bezet is, zoals in 2011 voor dit toestel het geval was. Er zijn aanwijzingen dat dit percentage inmiddels wat hoger ligt, maar dat maakt voor de eindconclusie niet veel uit.

Een Boeing 737-800 die vanaf Schiphol naar Barcelona vliegt (afstand 1.230 km), stoot per reiziger ongeveer 106 gram CO2 per kilometer uit. Voor reizen naar plaatsen die aanzienlijk verder weg of dichterbij liggen, gelden andere cijfers. Dat komt door de hoeveelheid brandstof die het vliegtuig moet meenemen en door het hoge brandstofverbruik tijdens het opstijgen. Een enkele vlucht zorgt dan voor zo’n 133 kilo CO2-uitstoot per persoon. Een gemiddelde auto veroorzaakt 220 gram CO2-uitstoot per kilometer, uitgaande van de uitstootcijfers van alle benzine-, diesel- en LPG-auto’s in 2011. Voor een Nederlandse automobilist is Barcelona ongeveer 1.547 km rijden. (We hebben de afstanden vanaf alle provinciehoofdsteden gemiddeld, maar niet gewogen naar inwoneraantal.) Dat veroorzaakt dus een CO2-uitstoot van ongeveer 340 kilogram.

Natuurlijk woont niet iedereen in Schiphol en blijft geen vakantieganger op het vliegveld van Barcelona, dus de rit van en naar de vliegvelden, samen ongeveer 135 kilometer, moeten we ook meerekenen. Gebeurt dit met de auto, dan moet er nog eens 30 kilo bij de 133 kilo CO2 worden opgeteld.

Zodra er meer dan twee personen in de auto naar Spanje zitten, veroorzaakt de auto dus minder uitstoot. Volgens alle nieuwsberichten is de Boeing 737 Max ongeveer 20 procent zuiniger dan zijn voorganger, maar ook auto’s zijn sinds de publicatie van het rapport zuiniger geworden. ‘Het omslagpunt van de nieuwe auto en de 737 Max ligt daarom ook op ongeveer 2,5’, zegt onderzoeker Matthijs Otten van CE Delft. Het punt is echter dat een weekendje Barcelona met de auto de moeite niet is, voegt de onderzoeker toe. ‘Zonder het vliegtuig zou Barcelona heel wat minder worden bezocht vanuit Nederland.’

Nog los van hun CO2-uitstoot hebben vliegtuigen bovendien een meetbaar effect op de hoeveelheid energie, afkomstig van de zon en door de aarde weerkaatst, die onze atmosfeer weer verlaat. Door de uitstoot van waterdamp en luchtverontreinigende stoffen zorgen vliegtuigen ervoor dat meer energie in de atmosfeer blijft hangen. Sommige wetenschappers verwerken dit effect door de CO2-uitstoot met twee te vermenigvuldigen. Omdat dit controversieel is, doen we dat hier niet.

Eindoordeel

Wie in zijn eentje naar Spanje rijdt, veroorzaakt meer CO2-uitstoot dan iemand die vliegt in een Boeing 737 Max. Vanaf drie personen per auto gaat dit echter niet meer op.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden