Nieuws UGC 2885

Jarige Hubble-telescoop maakt adembenemende foto van monsterstelsel

Een van de grootste sterrenstelsels die we kennen, in beeld gebracht door ruimtetelescoop Hubble. Beeld NASA, ESA, and B. Holwerda (Universiteit van Louisville)

Een grote vriendelijke reus. Zo zou je dit verre spiraalstelsel kunnen omschrijven. Het oogt kalm en sereen – er zijn geen aanwijzingen dat het in het recente verleden kleinere sterrenstelsels heeft opgeslokt. Toch is UGC 2885, op 230 miljoen lichtjaar afstand in het sterrenbeeld Perseus, monsterlijk groot. 

De diameter van UGC 2885 is bijna 500.000 lichtjaar, vier keer zo groot als ons eigen Melkwegstelsel. Het is bovendien minstens tien keer zo zwaar. Niemand weet waar die reuzengroei aan te danken is.

De Leidse astronoom Benne Holwerda, nu werkzaam aan de universiteit van Louisville in Kentucky, besloot het spiraalstelsel vast te leggen met de Hubble Space Telescope. Holwerda presenteerde de nieuwe foto zondag op een persconferentie bij de 235ste bijeenkomst van de American Astronomical Society in Honolulu, Hawaii. Het is de eerste ‘verjaardagsfoto’ van Hubble: de ruimtetelescoop werd 30 jaar geleden gelanceerd, in april 1990. De heldere ster links van het midden is overigens een ‘voorgrondster’ die deel uitmaakt van ons eigen Melkwegstelsel.

Door te onderzoeken waar nieuwe sterren ontstaan in het stelsel, hopen Holwerda en zijn collega’s een vinger achter de ontwikkeling van UGC 2885 te krijgen. Het stelsel heeft nauwelijks directe buren, zegt hij; mogelijk kon het daardoor heel geleidelijk groeien tot de huidige afmetingen, door langzaam maar zeker gas uit zijn omgeving op te zuigen. Hubbles opvolger, de James Webb Space Telescope, zal na de lancering in 2021 nog scherpere beelden opleveren.

Net als ons eigen Melkwegstelsel bevat UGC 2885 grote hoeveelheden mysterieuze donkere materie; materie die geen licht uitstraalt, maar die wel zwaartekracht uitoefent. Dat bleek al in 1980, toen de rotatie van het reuzenstelsel voor het eerst werd opgemeten door de Amerikaanse astronoom Vera Rubin, die ruim drie jaar geleden overleed. ‘Mijn onderzoek is voor een belangrijk deel geïnspireerd door Rubins werk’, zegt Holwerda. ‘Ik zie deze Hubble-foto dan ook als een eerbetoon aan haar ontdekking van donkere materie. Vandaar dat we het monsterstelsel in ons artikel Rubin’s Galaxy noemen.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden