Japanse oester blijkt vriend én vijand van Nederlandse mossel in Waddenzee

De Japanse oester vormt zowel een bedreiging als een bescherming voor mosselen in de Waddenzee. Dat blijkt uit onderzoek van marien ecoloog Anouk Goedknegt aan het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee (NIOZ). Vrijdag promoveert ze aan de Vrije Universiteit Amsterdam.

De Crassostrea gigas.

De Japanse oester werd in de jaren zestig in Zeeland en in de jaren zeventig in Noord-Duitse kustwateren geïntroduceerd voor de oesterkweek. De oester nam een parasitair roeipootkreeftje mee, dat zich net als de oester al snel over de Waddenzee verspreidde. De invloed van deze parasiet op inheemse Waddenzeebewoners als de mossel was tot nu toe niet bekend.

Op sommige plekken in de Waddenzee infecteert deze parasiet meer dan de helft van de mosselen. Geïnfecteerde mosselen bevatten iets minder vlees, maar gaan niet eerder dood. Goedknegt ontdekte dit door mosselen kunstmatig te infecteren met parasieten.

Gatenborende worm

Een andere mogelijke bedreiging voor de mosselen die Goedknegt ontdekte schuilt in een gatenborende worm die al in de Waddenzee leefde vóór de komst van de Japanse oester. Die worm boorde zijn gaten in mosselen, maar doet dit sinds de introductie van de Japanse oester ook in de oesterschelp. Goedknegt verzamelde mosselen en oesters en bekeek of er gaten in de schelpen zaten. Mogelijk breidt de wormenpopulatie zich uit en leidt het uiteindelijk tot ook meer infecties bij mosselen. Dit wordt momenteel onderzocht.

De Japanse oester biedt echter ook bescherming tegen infecties, bleek uit eerder onderzoek. Hij zeeft larven van parasieten die mosselen infecteren uit het water en eet ze op. Door zich diep in oesterbanken te nestelen kunnen mosselen zich op die manier beschermen tegen bepaalde parasietensoorten. Dit ontdekte Goedknegt door mosselen boven en onder in oesterbanken te plaatsen en de mosselen na drie maanden te onderzoeken op infecties. Daarnaast beschermen oesterbanken de mosselen tegen natuurlijke vijanden zoals vogels en krabben. Nadeel is dat mosselen hierdoor minder voedsel uit het water kunnen halen.

'Verder kijken dan soorten'

De Japanse oester is een van de vijftig exoten die door menselijk handelen in de Waddenzee terecht kwamen. Goedknegt: 'Mijn onderzoek laat zien dat de introductie van één soort veel verschillende interacties teweegbrengt.'

Laura Govers, marien ecoloog aan de Rijksuniversiteit Groningen, is erg te spreken over het onderzoek. Govers: 'Dit onderzoek laat zien dat we verder moeten kijken dan de soorten zelf, dus ook naar de parasieten die ze meenemen. De resultaten laten zien dat het effect van de meegekomen parasiet op mosselen niet eens zo groot is. Dit is belangrijke informatie voor natuurbeschermers en mosselkwekers. Zij hoeven dus geen drastische maatregelen te nemen om de parasiet te bestrijden. Deze studie is een voorbeeld voor hoe we in de toekomst genuanceerder naar nieuwe soorten moeten kijken.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden