Interview

Jamie Hyneman (Mythbusters): 'Wetenschap is niet alleen voor labjassen'

In religie gaat geloof boven bewijs. Dat politici in de VS ook die kant opgaan, baart Jamie Hyneman, van de legendarische tv-show Mythbusters, zorgen. Een gesprek in Twente.

Jamie Hyneman: 'Hopelijk kunnen we mensen blijven stimuleren rationeel te blijven denken en niet gevoelig te worden voor ruis.'Beeld getty

Explosies, op elkaar botsende trucks, neerstortende speed-boten; wie niet beter weet, zou denken dat Jamie Hyneman (60) op zijn minst adhd heeft. In werkelijkheid is de voormalige presentator van de legendarische tv-show Mythbusters de ingetogenheid zelve. Hyneman, vorige week op bezoek bij de Universiteit Twente, waar hij een eredoctoraat heeft, formuleert bedachtzaam op vragen, hier in een rommelhok van de loods waar studenten werken aan de volgende generatie van hun extreem efficiënte waterstofauto.

Door Mythbusters geldt Hyneman als belangrijk figuur in het populariseren van wetenschap. Duizenden mensen zijn erdoor geïnspireerd tot een wetenschappelijke carrière, zegt hij. Dat lijkt geen grootspraak. De show, die vorig jaar na veertien seizoenen is gestopt, is in tientallen landen uitgezonden en door honderden miljoenen kijkers gezien.

In uw land ligt de wetenschap onder vuur. Hoe belangrijk is het mythes te ontkrachten in tijden van nepnieuws en alternatieve feiten?

'De term mythbusting is een beetje een cliché, het was een tv-show, geen wetenschap. Het idee erachter: vragen stellen en die vervolgens methodisch en rationeel beantwoorden, is extreem belangrijk. Alternatieve feiten bestaan niet. Je kunt hooguit op een andere manier tegen zaken aankijken. Dat je iets zomaar tot feit kunt bombarderen zonder een rationele verklaring erbij te leveren, is verontrustend. Helaas gebeurt dit nu in mijn eigen land. Hopelijk kunnen we mensen blijven stimuleren rationeel te blijven denken en niet gevoelig te worden voor dergelijke ruis.'

Kan wetenschap nog een antwoord bieden tegen die ruis?

'In principe wel, maar als iemand leugens verkondigt en iets tot waarheid bestempelt terwijl er oneindig bewijs is dat het dat niet is, dan wordt het niet makkelijker. Het is als religie, waar geloof boven bewijs gaat. Alleen omdat je erin gelooft, is het waar. Ik ben niet geïnteresseerd in politiek, maar sommige politici doen hun werk niet goed. Ze verklaren van alles over de wereld om zich heen en zeggen dan: mijn feit is net zo goed als dat van jou. Dat is belachelijk.

'Mythbusters was misschien maar een tv-show, maar we (Hyneman presenteerde de show met Adam Savage, red.) stimuleerden wel rationeel en kritisch nadenken. De belangrijkste boodschap was wellicht dat deze manier van werken niet alleen voor wetenschappers geldt, maar voor iedereen. We zouden allemaal volgens de Mythbuster-methode moeten werken om de wereld te begrijpen.'

Docent en special-effects-producent

Jamie Hyneman maakte samen met Adam Savage 248 afleveringen van Mythbusters.

Hyneman heeft sinds 2011 een eredoctoraat aan de Universiteit Twente en was docent aan de Academy of Art University in San Francisco en is honorary lifetime member van de California Science Teachers Association.

Hyneman is eigenaar van M5 Industries dat special effects produceert voor films.

Ziet u zichzelf als een wetenschapper of een knutselaar?

'We zijn geen wetenschappers, maar we bedreven wel wetenschap. Dit is een belangrijke boodschap van het programma: wetenschap is er niet alleen voor labjassen of mensen met een graad.'

U bent hier op een universiteit, inclusief labjassen en onderzoekers die werken aan het behalen van een graad. Wat wilt u studenten zeggen?

'Studenten brengen hier bestaande componenten bij elkaar om er iets nieuws uit te creëren, zoals een nog efficiëntere waterstofauto. Ze maken iets wat nog niet bestaat. Dat is de ene helft, de andere helft is het teamwerk dat erbij komt kijken. Dat leer je niet tijdens colleges, dat moet je ervaren. Als studenten hier teamwerk leren, kunnen ze die kennis later overal ter wereld gebruiken.'

U presenteert show al een tijdje niet meer. Wordt u nog herkend?

'Nog altijd rennen mensen achter de auto aan als ze me zien.' Grijnzend: 'Ik moet een chirurgenmasker opzetten.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden