Cameratoezicht bij een spoorwegovergang in Santpoort.
Cameratoezicht bij een spoorwegovergang in Santpoort. © ANP

Jaarlijks 70 suïcides minder op spoor door maatregelen ProRail - klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Deze week: preventieve maatregelen leidden tot jaarlijks 70 suïcides minder op het spoor.

Van wie komt die claim?

Sinds enkele jaren werkt ProRail aan het terugdringen van suïcides op het spoor. De spoorbeheerder neemt onder meer maatregelen om suïcidale personen op het laatste moment van gedachten te doen veranderen: hekken bij het spoor, anti-loopmatten, cameratoezicht en lichten die plots aanschieten. De maatregelen hebben effect, meldde Nieuwsuur onlangs: er waren jaarlijks 70 suïcides minder op het spoor dan je op basis van de statistieken zou verwachten. Op risicolocaties is het aantal suïcides met 30 tot 40 procent afgenomen. Het nieuwe preventieprogramma van ProRail krijgt 14 miljoen om de maatregelen te intensiveren.

Klopt het?

We weten niet hoe groot de rol van impulsiviteit is bij suïcide. Het onderzoek sluit niet uit dat er verschuiving optreedt naar andere methoden

René Diekstra, emeritus hoogleraar psychologie

De vermindering van 70 suïcides komt uit een nog niet gepubliceerde studie van psychiater Cornelis van Houwelingen en TU Eindhoven-statisticus Alessandro Di Bucchianico. Zij presenteren een statistisch model dat het aantal suïcides op het spoor vanaf 1970 goed voorspelt, op basis van het totaal aantal suïcides en de drukte op het spoor. Maar vanaf 2007 loopt het anders. Waar het totaal aantal suïcides stijgt, blijft het aantal op het spoor grofweg gelijk. Tussen 2012 en 2015 komen daardoor gemiddeld per jaar 72 suïcides op het spoor minder voor dan het model voorspelt.

Dan de 30 tot 40 procent afname op risicolocaties. ProRail nam in 2006 maatregelen bij 30 risicolocaties en in 2011 nog eens bij 13. Vervolgens telde ProRail het aantal suïcides in een straal van vijfhonderd, duizend en vijfduizend meter om deze locaties. In een straal van vijfhonderd en duizend meter nam het aantal suïcides met 30 procent af, zowel vanaf 2006 als vanaf 2011. In het gebied van 1000 tot 5000 meter bleef het aantal gelijk. De suïcidale personen pleegden dus niet simpelweg een paar kilometer verderop alsnog suïcide.

De maatregelen hangen dus sterk samen met een daling in het aantal suïcides op de risicolocaties en een relatieve daling op het hele spoor. Maar René Diekstra, emeritus hoogleraar psychologie, waakt voor te veel optimisme. 'Dat die maatregelen op het spoor zelf effect hebben, lijkt me waarschijnlijk. Maar we weten niet hoe groot de rol van impulsiviteit is bij suïcide. Het onderzoek sluit niet uit dat er verschuiving optreedt naar andere methoden.'

Volgens een woordvoerder van ProRail is zo'n verschuiving niet onderzocht. 'Maar dat was ook niet de focus van de studies. Het voorkomen van een suïcide op het spoor is al winst.'

Eindoordeel?

Dat de relatieve afname van 70 suïcides op het spoor veroorzaakt wordt door de maatregelen is goed mogelijk. Of de maatregelen ook op de lange termijn suïcide voorkomen, kan niet worden gezegd.

Denk je aan zelfmoord? Heb je hulp nodig? Ga naar 113.nl of bel 0900-0113 (24/7 bereikbaar).