Is koken in een open keuken ongezond?

Lezersvragen over lijf en leden

De keuken als apart kookvertrek raakt uit de tijd. Nieuwe woningen worden standaard uitgerust met een open keuken en ook in oudere huizen wordt de scheiding tussen keuken en woonkamer veelal geslecht. De open keuken vergroot het woongemak, maar hoe (on)gezond is het om te leven in kookdampen?

Gesloten keukens kunnen eenvoudig gelucht worden door een raam open te zetten Foto Colourbox

Onderzoeksinstituut TNO kwam onlangs met een waarschuwend rapport: bij het koken komt fijnstof vrij. Vooral bij het braden van vlees en het wokken van groenten. Metingen in negen woningen gaven aan dat uren na het bereiden van een maaltijd de concentratie fijnstof binnenshuis nog steeds veel hoger was dan buiten. Vooral in geïsoleerde woningen blijft de kooklucht lang hangen.

Fijnstof bestaat uit vaste en vloeibare deeltjes in de lucht, die variëren in grootte en chemische samenstelling. Deeltjes die kleiner zijn dan 10 micrometer (0,01 millimeter) kunnen worden ingeademd en schade veroorzaken aan longen, hart en bloedvaten. Over de gezondheidseffecten van fijnstof in huis is nog weinig bekend. Hoe schadelijk fijnstof is dat vrijkomt bij het koken hangt af van de samenstelling en de omvang van de deeltjes, stelt TNO. En dat hangt weer af van wat je bakt of braadt.

Toxicoloog Martin van den Berg, hoogleraar aan de Universiteit Utrecht, neemt het TNO-rapport serieus. 'Er zijn aanzienlijke hoeveelheden fijnstof gemeten. En je kunt er vanuit gaan dat bij het koken ook pak's (polycyclische aromatische koolwaterstoffen, red.) worden gevormd. Van pak's weten we dat ze kankerverwekkend zijn.'

Ter geruststelling: Van den Berg onderstreept dat het gaat om concentraties die geen direct gevaar opleveren voor de mens. 'Maar', voegt hij eraan toe, 'ze vormen wel een wezenlijke bijdrage aan de totale hoeveelheid fijnstof waaraan de mens - binnen en buiten - wordt blootgesteld.'

Gesloten keukens kunnen eenvoudig gelucht worden door een raam open te zetten. Met een open keuken moet ook de lucht in de woonkamer worden ververst. Om het fijnstof zo goed mogelijk te laten verdwijnen, moet je driemaal het volume van de keuken en woonkamer verversen. In de winter gaat dan veel warmte verloren.

Een afzuigkap helpt natuurlijk, maar volgens TNO hebben die apparaten in veel gevallen onvoldoende capaciteit. Voor een goede zuivering van de lucht tijdens het koken is al gauw een vermogen van 300 kubieke meter per uur nodig. In de onderzochte woningen werd dit bij lange na niet gehaald. In bouwvoorschriften wordt uitgegaan van een capaciteit 75 kubieke meter per uur.

In een open keuken adviseert TNO een afzuigkap die minstens even groot is als de kookplaat, een rand heeft waaronder de kookdamp kan blijven hangen en die een capaciteit heeft van minimaal 300 kubieke meter per uur. Koken op een inductieplaat heeft de voorkeur boven koken op aardgas, omdat daarbij geen verbrandingsgassen vrijkomen. En wat ook helpt: hou de deksel op de pan. Dan ontsnappen er minder dampen.

Ook een vraag? gezond@volkskrant.nl

Meer over