Is het ongezond om iedere dag een douche te nemen?

Het schijnt een tijdje een voorzichtige Amerikaanse trend te zijn geweest: weg met de dagelijkse douche. Dat scheelt niet alleen water, het is ook beter voor de huid. Zo smerig worden we niet meer in onze kantoorbaan en als deodorant schijnt een schijfje citroen ook best goed te werken. Hebben die doucheweigeraars een punt? Is dagelijks afspoelen ongezond?

Een meisje neemt een douche in een beachclub in Turkije. Foto An-Sofie Kesteleyn

Water droogt de huid uit, zegt hoogleraar dermatologie Tamar Nijsten (Erasmus MC) en zeep verergert dat effect. Doucheschuim lost het dunne vette laagje op, waardoor er nog meer water uit de huid kan verdampen. Mensen die gevoelig zijn voor het ontwikkelen van eczeem kunnen daarom beter niet te lang douchen, zegt hij.

Een gezonde huid is licht zuur. Bij die zuurgraad gedijen de goede huidbacteriën terwijl de slechte zich onplezierig voelen. Ga je douchen, of in bad, dan verstoor je de zuurgraad van de huid, doordat water licht basisch is. Wetenschapsjournalist Jop de Vrieze nam voor zijn boek Allemaal beestjes de proef op de som en douchte vier dagen niet. Gevolg: de kolonies bacteriën op zijn huid waren in diversiteit toegenomen.

Van binnenuit

Geldt de omgekeerde route ook? Verwijder je onder de douche ongemerkt de goede bacteriën en spoel je zo een vorm van natuurlijke antibiotica door het putje? En kun je daar dan infecties of allergieën door oplopen? Daarvoor is nog nooit bewijs gevonden, zegt Nijsten. Als je de handen wast met zeep en je stopt ze daarna in steriele handschoenen, vertelt hij, dan zijn na acht uur alle oorspronkelijke bacteriën weer terug op hun plek. Die komen dus niet van buitenaf (de handschoenen voorkomen dat) maar van binnenuit. Door te douchen verander je weliswaar tijdelijk de samenstelling van de populatie huidbacteriën, legt hij uit, maar er zit een enorm reservedepot in de talgkliertjes, de zweetkliertjes en de haarzakjes. Vandaaruit wordt de huid opnieuw bevoorraad. Zodat het evenwicht en de bescherming zich herstellen.

Er is geen bewijs dat veelvuldig badderen heeft geleid tot meer allergieën, schreef een groep internationale wetenschappers een paar jaar geleden na onderzoek van alle medische literatuur. De toegenomen persoonlijke hygiëne wordt volgens hen te vaak naar voren geschoven als risicofactor. 'Het is een makkelijke beschuldiging.'

Vaak douchen mag dan niet ongezond zijn, weinig douchen is dat ook niet per se, zegt Nijsten. Natuurlijk is het slim om in het griepseizoen of na de toiletgang de handen te wassen, benadrukt hij. Daarmee voorkom je dat ziekteverwekkers van buitenaf problemen veroorzaken. Maar om dat soort voorbijgangers weg te krijgen is geen badritueel nodig: ze komen vooral terecht op handen, soms op voeten.

Het is nog maar een halve eeuw geleden dat hele gezinnen eens per week in hetzelfde water van de tobbe werden afgeboend. De noodzaak om ons te reinigen is kleiner dan vroeger, zegt Nijsten, en toch douchen we vaker dan ooit. Die nadruk op hygiëne is een maatschappelijk fenomeen, zegt hij. Een medische reden ontbreekt.

Ook een vraag voor deze rubriek?
Mail naar gezond@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.