Column Jasper van Kuijk

Is het niet logisch om WhatsApp te verplichten een privacy-bestendig lidmaatschap in te voeren?

Denkfouten in het hedendaags ontwerp gefileerd door innovatie-expert (en cabaretier) Jasper van Kuijk. Deze week: WhatsApp en privacy.

Eigenlijk kun je niet meer om WhatsApp heen. De digitale berichtendienst is alomtegenwoordig in het sociale leven: je vriendengroep heeft een WhatsApp-groep, de buurt, je sportteam, je familie, de ouders van de klas van je kinderen, je afdeling op je werk.

Niet meedoen aan al die WhatsApp-groepjes kán, maar dan maak je van jezelf een sociale paria. Je bent niet meer op de hoogte van de starttijden van sportwedstrijden, van huiswerk, van de laatste echtscheidingen, je mist die dronken foto’s van het bedrijfsuitje, noem maar op. Daarnaast verspeel je flink wat krediet bij degenen die activiteiten organiseren, want zij kunnen iedereen in één keer appen, behalve jou. Jou moeten ze dan elke keer apart een berichtje sturen. Mocht je je, naast uit de groepen, helemaal terugtrekken uit WhatsApp dan dunt ook nog je een-op-eencontact flink uit.

Maar WhatsApp is wel eigendom van Facebook en dat bedrijf is drukdoende om WhatsApp het Facebook-ecosysteem in te trekken, zodat het de data uit WhatsApp (wie zijn jouw contacten, wat is hun telefoonnummer, hoe vaak heb je contact?) kan betrekken in de analyses van je gedrag en bij de opbouw van je advertentieprofiel.

En dan kun je met de beroerde privacyreputatie van Facebook in het achterhoofd uitwijken naar een andere berichtendienst, zoals Signal of Telegram, maar daar zit bijna niemand op, dus een echt alternatief is het niet. WhatsApp is daarmee de facto monopolist. Natuurlijk, in theorie heb je, als je je niet aan Facebook wilt uitleveren, de vrijheid om niet aan WhatsApp mee toen, maar dan zijn de negatieve gevolgen voor je sociale leven groot.

En dat maakt WhatsApp een interessant geval. Want de voorganger van de Autoriteit Persoonsgegevens gaf jaren geleden Albert Heijn de opdracht om het klanten mogelijk te maken een Bonuskaart anoniem te verkrijgen. De onderliggende motivatie was dat het beschermen van je persoonsgegevens consumenten niet te veel mag kosten. En alle aanbiedingen van de Albert Heijn mislopen, dat vond de Autoriteit Persoonsgegevens een te hoge prijs. Het idee was dat privacy geen luxeproduct mag zijn, alleen voor hen die het kunnen betalen. Dit woog extra zwaar voor de Autoriteit Persoonsgegevens omdat door supermarkten aangeboden producten voorzien in een eerste levensbehoefte.

Maar is WhatsApp dat niet ook, een eerste levensbehoefte? Zou het, kijkende naar wat WhatsApp nu is en naar de uitspraak over de Bonuskaart, niet logisch zijn om WhatsApp te verplichten een privacy-bestendig lidmaatschap in te voeren? Eentje waarbij het bedrijf – en vooral ook moederbedrijf Facebook – niks mag doen met jouw persoonsgegevens en gesprekken. WhatsApp is inmiddels in feite een nutsvoorziening, en nutsvoorzieningen moeten voor iedereen tegen acceptabele kosten toegankelijk zijn.

Jasper op Twitter: @Jaspervankuijk

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.