Beter/leven Files

Is er een truc om sneller uit de file te komen?

Antwoord op lezersvragen over gezondheid, voeding, leefstijl en psyche. Deze week: Is er een truc om sneller uit de file te komen?

Verkeer op de M25 in Hertfordshire, Groot-Brittannië. Beeld Tim Graham/Getty Images

Files. Veel mensen weten ze lijdzaam te ondergaan. Muziekje op. Telefoontje plegen. Maar wat als je écht op tijd op je bestemming moet zijn? Kun je iets doen om er sneller doorheen te gaan dan de rest? Bijvoorbeeld door de snelste rijstrook op te zoeken, te wachten met ritsen tot op het allerlaatste moment of lekker snel op te trekken zodra de file voorbij is?

Het gras op de rijstrook naast je lijkt altijd groener. Lijkt, want dat is vooral perceptie. In een beroemd onderzoek uit 1999 filmden Amerikaanse onderzoekers files op een tweebaansweg. De auto van waaruit werd gefilmd zat op de rijstrook die iets harder reed. Toch dacht 70 procent van de proefpersonen die de film bekeken dat er harder werd gereden op de volgepakte rijbaan naast hen.

Het is gezichtsbedrog: op de langzame rijstrook rijden méér auto’s waardoor het lijkt alsof er sneller gereden wordt. Daarbij speelt onze psyche een rol: onze geest laat verlies zwaarder wegen dan winst.

‘In werkelijkheid is tijdens een file de gemiddelde snelheid op de verschillende rijstroken vergelijkbaar’, zegt Victor Knoop, universitair hoofddocent bij de vakgroep Transport&Planning aan de TU Delft. ‘Gemiddeld wordt op de linkerrijstroken iets harder gereden, maar ook niet de hele tijd. Zelfs de snelste rijstrook gaat in perioden langzamer dan de rest.’

Volgens Knoop heeft het daarom geen zin telkens de rijstrook op te zoeken die het snelste gaat of lijkt te gaan. De Nationale Databank Wegverkeersgegevens (NDW) nam in 2016 de proef op de som bij 64 files van 5 tot 10 kilometer op de A12 en de A27. Met de computer werd een optimale strookwisselstrategie vastgesteld. En wat bleek? De tijdwinst blijft veelal beperkt tot een minuut. In minder dan 10 procent van de gevallen is de tijdwinst 5 minuten of meer.

Lekker laat invoegen na een wegversmalling of de ritsstrook helemaal uitrijden, geeft ook het gevoel dat je de file lekker te slim af bent. Is dat ook zo? Volgens Marieke Martens, hoogleraar verkeerspsychologie aan de TU Eindhoven, is dit individuele voordeel marginaal. ‘Maar als er een rijstrook ligt, is het wel slim om hem te gebruiken. Dat is voor alle weggebruikers het beste.’ Vergelijk het met water: dat stroomt sneller door een trechter dan door een rietje. Late ritsers verdienen dus geen opgeheven middelvinger maar waardering? ‘Nou ja’, nuanceert Martens, ‘je moet natuurlijk niet met 80 kilometer langsscheuren als de rest praktisch stil staat. Dat is gevaarlijk. Maar inderdaad: ál het asfalt benutten vergroot de doorstroming en is gunstig voor jouzelf, maar vooral voor het collectief.’

Tenslotte: lekker vlot optrekken zodra de file of de wegafzetting voorbij is? Hoe effectief is dat? ‘Daar is wel  echt tijdwinst te boeken’, zegt Knoop van de TU Delft. ‘Automobilisten houden meestal zo’n 1,3 seconden afstand van hun voorganger. Zodra we vooraan in de file staan, laten we grotere gaten vallen. Dan zit er wel 2 seconden tussen twee auto’s. Dat lijkt weinig: 0,7 seconden verschil, maar het telt wel op. Stel dat je een file hebt van achttienhonderd auto’s en dat iedereen 0,7 seconden eerder optrekt, dan scheelt dat voor de eerste auto maar 0,7 seconden, maar voor de laatste auto scheelt het 21 minuten.’

Er bestaat dus geen slimme truc om je beduidend sneller door een file te worstelen dan de rest. Er zijn wel slimme strategieën, maar daarmee help je vooral het collectief vooruit.

Volgens Martens zijn de meeste filerijders daar trouwens helemaal niet mee bezig. ‘Het idee dat iedereen koste wat het kost zo snel mogelijk van A naar B wil, is achterhaald.  We luisteren een lekker muziekje, plegen wat telefoontjes of hebben een telefonische vergadering en geven ons over aan de dagelijkse files. Het zijn de onverwachte files en wegafsluitingen die de grootste frustraties opleveren.’

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden