Wetenschap Klopt dit wel?

Is er een evolutionaire verklaring voor huiselijk geweld?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: Menselijke evolutie stimuleert huiselijk geweld tegen vrouwen.

Michael Gurven en zijn collega’s van de University of California hopen met hun onderzoek bij de Tsimane – een volk van jagers-verzamelaars in het Amazonegebied – inzicht te krijgen in de factoren die tot huiselijk geweld leiden. Beeld REUTERS

Van wie komt de claim?

‘Menselijke evolutie stimuleert huiselijk geweld, aangezien mannen die hun vrouw mishandelen meer kinderen krijgen’, schreef de Daily Mail Online vorige week. De site verwijst naar een, volgens haar ‘omstreden’ Frans-Amerikaans onderzoek dat begin deze maand verscheen in Nature Human Behaviour. Dat onderzoek nam huiselijke geweldsincidenten bij de Tsimane onder de loep, een volk van jagers-verzamelaars in het Amazonegebied.

Klopt het?

‘Nee, ons onderzoek wijst niet op een evolutionaire grondslag voor huiselijk geweld’, verzucht een van de auteurs, antropoloog Michael Gurven van de University of California. ‘Dat hebben we ook expliciet gemeld in Nature Human Behaviour.’

Gurven en zijn collega’s hopen dat ze met hun onderzoek bij de Tsimane inzicht krijgen in de factoren die tot huiselijk geweld leiden. Geweld tegen partners komt overal voor, en is van alle tijden. In veel gevallen komen daders zelf uit een gezin waarin geweld voorkwam. Vaak is er alcohol in het spel. En machistische cultuur wil ook nog wel van invloed zijn. Maar soms ligt er geen aanwijsbare externe factor voor de hand. Het gedrag zit diepgeworteld in de mens, zo lijkt het. Zo komt het ook voor in gemeenschappen die op andere vlakken weinig gewelddadig zijn en geen patriarchale structuur kennen. 

Omstreden

Het Tsimane-volk in Bolivia is daar een goed voorbeeld van. De onderzoekers ondervroegen 105 Tsimane-vrouwen. 85 procent van hen zei wel eens mishandeld te zijn. Uit verdere analyse bleek dat de kans op het krijgen van een kind in het jaar na een geweldincident met zo’n 25 procent toenam.

Het zoeken naar evolutionaire verklaringen voor gewelddadig gedrag is omstreden. Je zou daarmee mensen het idee kunnen geven dat het gedrag goed te praten is, volgens de rare gedachtekronkel dat alles wat natuurlijk is, ook goed is. Weerhoudt dit de onderzoekers er niet van dit onderwerp vol bij de horens te vatten?

Ongelukkige insteek

Volgens antropoloog Elizabeth Pillsworth, eveneens verbonden aan de University of California, maar niet betrokken bij dit onderzoek, levert de Tsimane-studie wel degelijk aanwijzingen dat evolutie huiselijk geweld in de kaart speelt. Dat schrijft ze in een artikel in de ‘News & Views’-sectie van Nature Human Behaviour.

Gurven is ongelukkig met die insteek van zijn collega. ‘Om zo’n statement te kunnen maken, moet je naar meerdere generaties kijken. Krijgen de kinderen van zo’n gewelddadige man ook meer kinderen? Dat is nog maar de vraag. Bovendien kan het zomaar zijn dat de familie van de vrouw met de gewelddadige man afrekent waardoor hij zijn kans op het krijgen van nageslacht in een eventueel tweede huwelijk verspeelt. Ook zagen we dat in veel gevallen alcohol een rol speelde bij het geweld. Dat is een nieuwe ontwikkeling.’

Conclusie?

Spinnen mannen – evolutionair gezien dan – garen bij geweld tegen vrouwen? Dat is hoogst twijfelachtig. Uit dit onderzoek kan die conclusie niet getrokken worden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden