wetenschap Klopt dit wel?

Is er echt 1 liter water én 1 liter benzine nodig voor 1 liter biobrandstof?

Berichten verspreiden zich vaak razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: Om een liter biobrandstof te maken, is een liter benzine nodig.

Auto's rijden over de provinciale L401 weg langs koolzaadvelden in Nienstedt, Duitsland. Beeld AFP

Van wie komt de claim?

Autorijden op voedsel: schone schijn, staat als kop boven een dubbelinterview met VU-hoogleraar milieuanalyse Philipp Pattberg en VU-hoogleraar milieueconomie Marjan Hofkes op de website van de VU Amsterdam. Uit monde van Pattberg lezen we: ‘Om een liter biobrandstof te maken, is een liter water en een liter benzine nodig.’ Of beter, dat lazen we. De quote is verwijderd nadat we contact opnamen met de hoogleraar.

Hofkes valt haar collega bij in het interview: ‘Boeren worden vaak vrijgesteld van brandstofbelastingen. En als een overheid biobrandstof subsidieert, zijn de opbrengsten voor de boer kunstmatig hoog. Dus kan hij meer kosten maken. Neem een boer die voedselgewassen verbouwt, die heeft brandstof nodig om op de tractor te rijden. Daar gebruikt hij diesel of benzine voor. Zo kan het dat er meer dan een liter diesel gebruikt wordt om een liter biodiesel te produceren.’

Klopt het?

Koolzaad is het belangrijkste gewas waarmee we in Europa biodiesel maken. Expert biobrandstoffen Carlo Hamelinck van milieuadviesbureau Navigant haalt er een rekenmethode bij – Biograce, ontwikkeld door het ministerie Economische Zaken – waarmee je de verhouding bij benadering kunt uitrekenen. 

‘Een hectare aan koolzaad levert 43 gigajoule aan energie op in de vorm van biodiesel. Dat is ongeveer 1200 liter. Daarmee kun je naar Vladivostok rijden en terug. De verbouwing van die hoeveelheid zaad vergt 3 gigajoule. Je hebt het dus over een energie-input van 7 procent. Maar daar moet je ook nog enkele procenten aan toevoegen voor de verwerking van het zaad en transport. Uiteindelijk kom je uit op ongeveer 10 procent. Vrij vertaald: de productie van een liter biodiesel vergt 0,1 liter benzine.’

Palmolie

Volgens Hamelinck staan biobrandstoffen vooral in een kwaad daglicht vanwege de productie van palmolie in Indonesië en Maleisië, dat in verband wordt gebracht met de kap van oerwouden. Dat is een van de redenen waarom de Europese Commissie deze week heeft besloten om de bijmenging van palmolie in diesel en benzine vanaf 2020 af te bouwen. 

Opmerkelijk genoeg zegt ook VU-onderzoeker Pattberg dat de een-op-een claim onjuist is. ‘De quote is misleidend en uit de context gehaald. Ik heb het niet zo gezegd’, reageert hij desgevraagd. ‘Ik wilde aangeven dat biodiesel niet klimaatneutraal is.’

Ecologische voetafdruk

Dat biodiesel niet klimaatneutraal is – ook de Europese biodiesel niet – bevestigt econoom Hugo Valin, van het International Institute for Applied Systems Analysis in Oostenrijk. Samen met collega’s bracht hij in opdracht van de Europese Commissie de ecologische voetafdrukken in kaart van verschillende soorten biodiesel. 

Net als Hamelinck komt hij uit op een verhouding van 1 op 10. Geen slechte score. Maar als je kijkt naar de emissie van koolstofdioxide langs de hele productieketen – en onder meer ook het effect van kunstmest meeneemt - dan kom je uit op een uitstoot van 51.7 gram CO2 per megajoule. Dat komt neer op een emissiereductie van 38%. Biodiesel scoort dus beter dan diesel (83.8 gram CO2 per megajoule), maar is het verre van klimaatneutraal. Hamelinck meent overigens dat de score voor biodiesel wat gunstiger is dan dat. De twee experts zijn het niet helemaal met elkaar eens. Hamelinck: De wet eist nu 50% emissiereductie. En de eis zal de komende jaren alleen maar strenger worden.

En op basis van welke data suggereert Hofkes dat het meer dan een liter diesel kan kosten om een liter biodiesel te produceren? ‘Ik heb geen data die daarop wijzen. En ik zeg ook niet dat het in de praktijk zo uitpakt, zeker niet in Europa’, reageert ze telefonisch. ‘Ik zeg alleen dat het kan.’ Ze mailt wel nog een Amerikaanse studie uit 2003 naar bio-ethanolproductie uit mais waaruit bleek dat het destijds meer energie kostte om deze biobrandstof te maken dan het opleverde. 

Conclusie:

Ja, er zijn kanttekeningen te plaatsen bij biobrandstoffen. Maar de productie van een liter biodiesel vergt in de regel bij lange na geen liter benzine of diesel.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.