Achtergrond Ontwerpers en elektronica

Is er die perfecte klik? Wat ontwerpers betekenen voor uw apparaten

Beeld Eline van Strien

Elektronicabedrijven zijn ontwerpers steeds vroeger gaan betrekken bij de ontwikkeling van hun producten. Hoe ze zorgen dat een hoofdtelefoon bij zo veel mogelijk mensen goed zit en elk knopje precies lekker draait.

‘Hadden we het magneetje al laten zien?’ Het einde van het gesprek nadert, maar Daniël Dhondt van Microsoft wil écht nog iets demonstreren. Hij pakt het pennetje van een van de nieuwe Surface-laptops van Microsoft,  waarmee je kunt tekenen op het touchscreen, en laat hem in de speciale bewaargleuf onder het scherm vallen. Soepeltjes draait het pennetje zich in de correcte positie. Glunderend: ‘We zijn gek op magneten.’

Het lijkt een kleinood, maar Dhondt kan oprecht gelukkig worden van zo’n draaiend pennetje. De Nederlander weet als geen ander hoeveel moeite er gaat zitten in het ontwerp van dit soort details, die voor de consument volkomen vanzelfsprekend lijken.

Hij maakt deel uit van het ontwerpteam van de apparaten van Microsoft, waarvoor hij werkt op het hoofdkantoor in Redmond in de Verenigde Staten. Vanwege de introductie van een serie nieuwe Surface-laptops bezoekt hij het Nederlandse kantoor van Microsoft, een glazen blok op het bedrijventerrein bij Schiphol.

Dhondt wil weleens uitleggen hoeveel moeite er steekt in zoiets simpels als de trekkracht van het magneetje dat een laptop dichthoudt. In het geval van de laptops kregen testpersonen sensoren op hun onderarm geplakt, om door middel van elektrische signalen in de spieren te meten hoeveel kracht het kost om hem te openen.

Of neem een nieuwe hoofdtelefoon, die het team vormgaf door wat make-up op de oren van proefpersonen aan te brengen: waar de doppen aan de binnenkant zwart kleurden, kon het gaan knellen. Het luidsprekertje in de dop werd hierop verplaatst om de pasvorm te verbeteren. En om de volumeknop op dezelfde hoofdtelefoon precies de juiste draaiweerstand te geven, moesten de ontwerpers op zoek naar de juiste verhouding tussen acht smeeroliën.

Nieuwe ontwerpen worden bedacht in het ingenieurslab in Redmond, legt Dhondt uit. Ideeën doen de ontwerpers onder meer op door dagjes mee te lopen met gebruikers van eerdere producten, om te zien waar zij tegen aanlopen.

In een naburig lab staat een keur aan machines, waaronder 3D-printers, die op maat gemaakte onderdelen maken en in elkaar zetten, van beeldschermen tot behuizingen. Binnen een week leveren ze (incomplete) prototypen die een eerste idee geven van hoe een ontwerpkeuze uitpakt, zodat deze direct getest kan worden. Dhondt: ‘We willen zo snel mogelijk testen, zodat producten die niet goed blijken ook zo snel mogelijk afvallen.’

Vanaf het begin betrokken

De aanpak van Microsoft is illustratief voor een verandering die elektronicabedrijven ruwweg de afgelopen vijftien jaar hebben doorgemaakt, zegt industrieel ontwerper Paul De’Ath. Hij doceert op kunst- en ontwerpschool Central Saint Martins in Londen en was voorheen leider van het Europese ontwerpteam van Samsung. ‘In het verleden kregen ontwerpers aan het einde van het ontwikkelproces een stuk technologie aangereikt met de opdracht: zorg dat het er mooi uitziet. Dat heb ik in mijn begindagen bij Samsung ook meegemaakt. Tegenwoordig worden ontwerpers er vanaf het begin bij betrokken.’

Een van de belangrijkste voorlopers in deze ontwikkeling is volgens De’Ath onmiskenbaar Apple. In het bijzonder de (dit jaar overigens vertrokken) hoofdontwerper Jony Ive stond bekend om de minutieuze, bijna obsessieve aandacht die hij besteedde aan details.

De ‘klak’ die je hoort als je het bewaardoosje van de AirPods – draadloze oortjes – dichtklapt? Uitgebreid over nagedacht. En uit een interview met The New Yorker blijkt dat Ive meer dan een jaar nadacht over de vraag hoe de bandjes van het eerste slimme horloge van Apple aan het apparaatje moesten worden bevestigd. (Het werden gleuven aan de zijkant van het horloge, waar het bandje in- en uitgeklikt kan worden.)

Een gevaar voor Apple is volgens Paul De’Ath dat het bedrijf minder onderscheidend kan worden, nu ook andere bedrijven zo veel aandacht aan de details besteden.

Ook bij TomTom zitten ontwerpers er vanaf de eerste vergadering over nieuwe navigatiekastjes bij, vertelt Nick Evans, hoofd consumentenhardware bij het bedrijf. Ze blijven erbij tot de laatste stappen, als de eerste, afgewerkte testproducten worden uitgeprobeerd door gewone automobilisten. ‘Als iemand het voor elkaar krijgt om een apparaat kapot te maken, is dat top. Daar kunnen we weer van leren.’

3D-printer

Een van de belangrijkste recente veranderingen in het ontwerpproces is volgens Evans de opkomst van de 3D-printer. ‘Sinds een jaar of vijf, zes is het betaalbaar en eenvoudig genoeg om prototypen min of meer in een nachtje te printen. Daardoor kunnen we al heel vroeg in het proces testen uitvoeren, bijvoorbeeld met verschillende behuizingen. Wat doen verschillende vormen kastjes met de audio-kwaliteit? Blijft het apparaat stevig genoeg als we een paar millimeter van de zijkant afschaven?’

Een tweede grote ontwikkeling zijn volgens Evans verbeterde computers, die TomTom de laatste jaren gebruikt om te modelleren wat er met elk onderdeeltje gebeurt als je een nieuw ontwerp op een betonnen vloer laat vallen. Nog voor de eerste prototypen uit de printer rollen.

Het zijn computers die de grootste veranderingen in het ontwerpproces zullen ontketenen, verwacht Toon Huysmans, assistent-hoogleraar fysieke ergonomie van TU Delft. Hij werkt aan ‘digitale mensmodellen’, die driedimensionaal de gemiddelden en spreiding in lichaamsvormen weergeven op basis van 3D-scans.

Hiermee kun je virtueel testen of een product – alles van helmen tot autostoelen tot hoofdtelefoons – bij verschillende lichaamsmaten past. ‘In de auto-industrie is dit standaard’, zegt Huysmans. Daar worden bijvoorbeeld botsingen gesimuleerd met virtuele modellen.

Bij draagbare elektronica is gebruik van digitale lichamen minder gebruikelijk, stelt hij, al gebeurt het al wel. Zo legde Apple in een presentatie uit 2012 uit dat het bedrijf ‘honderden oren’ had gescand om tot de perfecte pasvorm voor zijn oortjes te komen, en gebruikt ook Microsoft volgens Daniël Dhondt dergelijke scans voor het ontwerp van nieuwe oortjes.

Willen dit soort praktijken alledaags worden, dan moeten volgens Huysmans makkelijk te gebruiken softwarepakketten worden ontwikkeld, waar de mensmodellen al in staan, zodat niet elk bedrijf zelf aan het scannen hoeft. Eind deze maand zet de TU Delft daarom een website online, bij wijze van beginnetje, met gratis te downloaden modellen die zijn gebaseerd op duizenden scans.

Toch zal de computer het testpanel voorlopig niet overbodig maken, verwacht Huysmans. ‘Of een headset gedurende lange tijd lekker zit, is veel complexer dan alleen de vraag of hij om het hoofd past. Daarom blijven voorlopig testpanels nodig, met echte mensen.’

Lees meer over trends in de gadgetwereld

De smart watch is bezig aan een rappe opmars. Draagt zo'n horloge echt bij aan een gezondere levensstijl? De Volkskrant testte drie nieuwe modellen.

De markt voor refurbished telefoons is groeiende, zeker sinds er een keurmerk is. Bij Forza in Breda worden de gebruikte toestellen gecontroleerd en opgelapt. Lees hier hoe dat werkt en waarop je moet letten bij een aankoop.

Ook Apple en Google hebben hun software inmiddels uitgerust met de dark mode, waarbij het scherm donker kleurt in de avonduren. Biedt dat werkelijk voordelen, zoals een betere nachtrust? We onderzochten drie claims.

Heeft het nog wel zin om een dure camera aan te schaffen, nu telefoons steeds mooier fotograferen? We vergeleken twee smartphones en een spiegelreflexcamera in Oud-Zuilen, Utrecht. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden