Is de griep die nu rondwaart gemener dan in andere jaren?

Duizenden Nederlanders kampen met griepklachten: rillerigheid, koorts, spierpijn. Onder hen ook mensen die zijn ingeënt. Is de griep die nu rondwaart gemener dan in andere jaren? Of is het vaccin niet effectief genoeg?

Ouderen krijgen een griepprik bij de huisarts. Beeld Marcel van den Bergh

Hoe ernstig is deze griepgolf?

Er is officieel sprake van een griepepidemie als twee achtereenvolgende weken ten minste 51 op de 100 duizend mensen zich bij een arts melden met griepklachten. Afgelopen week waren dat er 89 op de 100 duizend.

De griepepidemie duurt nu vijf weken en zal vermoedelijk nog verscheidene weken aanhouden. De piek is nog niet bereikt, zegt Gé Donker, huisarts in Hoogeveen en als epidemioloog verbonden aan het onderzoeksinstituut Nivel.

De omvang van deze griepgolf wijkt niet sterk af van die in de afgelopen jaren. Donker: 'Het is niet heftiger dan voorgaande winters. Ook de klachten zijn vergelijkbaar met voorgaande jaren. Wel zien we de laatste week meer kwetsbare ouderen met longontsteking als complicatie.'

Beschermt de griepprik tegen deze griepgolf?

Vorig griepseizoen (2016-2017) bood het vaccin bescherming in 48 procent van de gevallen. Met vaccin had je dus half zoveel kans om griep te krijgen als wanneer je geen prik had gehad. Volgens de eerste indicaties lijkt de effectiviteit van de griepprik die afgelopen oktober en november is uitgedeeld uit te komen rond de 40 procent. Dat is dus iets lager dan vorige winter.

Er gaat nu een griepvariant rond die niet in de prik is opgenomen (influenza B/Yamagata). Een van de drie virussen die wel in de cocktail zitten, biedt echter zogeheten kruisbescherming. De laatste weken komen er wat meer mensen bij de dokter met influenza A-virussen die wel in de griepprik zitten.

Heeft de griepprik nog wel zin?

Uit Nederlands onderzoek naar de effectiviteit van de griepprik in de jaren tussen 2003 en 2014 bleek dat er in zeven van de elf griepseizoenen een mismatch was tussen het vaccin en het circulerende virustype. In de 'slechte' seizoenen bedroeg de effectiviteit van het vaccin niet meer dan 20 procent. In de 'goede' jaren kwam het niet boven de 40 procent uit. Ook dit jaar lijkt af te stevenen op die 40 procent. 'Je zou betere vaccins willen', zegt Donker. 'Maar is er geen reden om te stoppen met vaccineren. De griepprik is nog steeds effectief voor een aanzienlijk deel van de bevolking.'

Kan de griepprik niet effectiever?

Er zijn vaccins waarin drie typen virussen zijn opgenomen en vaccins met vier typen. Nederland kiest voor prikken met drie typen. De gedachte daarbij is dat er altijd enige kruisbescherming is. Ook de kosten spelen een rol - vaccins met drie typen zijn goedkoper. De typen-B die buiten de vaccins worden gehouden geven meestal minder complicaties, zoals longontsteking.

Donker: 'Als er een mismatch is, zoals dit jaar, gaan er in de Gezondheidsraad altijd stemmen op om vier varianten op te nemen in het vaccin. Daar zijn kosten aan verbonden, en het blijft de vraag hoeveel effectiever die vaccins zijn. In februari wordt gekeken welke virussen er in moeten worden gestopt voor de volgende griepperiode. In de tussentijd kan het griepvirus veranderen, zoals afgelopen jaar is gebeurd. Er blijft dus altijd onzekerheid.'

Zijn er nieuwe vaccins in aantocht?

Virologen over de hele wereld zijn naarstig op zoek naar een universeel griepvaccin dat in één keer bescherming biedt tegen alle griepvirussen. Met zo'n vaccin hoeft niet meer bij elk nieuw virus een nieuw vaccin te worden aangemaakt en is de jaarlijkse griepprik overbodig geworden.

De afgelopen jaren hebben verscheidene wetenschappers vorderingen gemeld in hun zoektocht. Onderzoekers van de Washington University in St. Louis lieten onlangs nog weten te werken aan een dna-vaccin dat permanent bescherming moet bieden.

Bij zo'n vaccin wordt een genetische code voor proteïnen van een virus geïnjecteerd. Ze schatten dat het vijf tot tien jaar zal duren voordat een dergelijk universeel vaccin op de markt komt.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.