Is Arafat soms voor 17 procent een natuurlijke dood gestorven?

Als na onderzoek komt vast te staan dat PLO-leider Yasser Arafat met 83 procent zekerheid is vermoord door vergiftiging, kun je er voor 99,5 procent van op aan dat er hier sprake is van overprecisie. Waarom niet, laten we zeggen, 84 procent? Is Arafat soms voor 17 procent een natuurlijke dood gestorven?

Een poster van Arafat op de Westerlijke Jordaanoever. Beeld ap

Natuurlijk niet, verzucht desgevraagd ook Patrice Mangin, hoogleraar forensische geneeskunde in Lausanne en leider van het Zwitserse onderzoeksteam dat het onderzoek naar de doodsoorzaak van Arafat uitvoerde. 'Het getal 83 procent heeft geen betekenis. En daarom zijn we het ook niet eens met deze interpretatie.'

Een spookgetal dus. Anderhalve week geleden dook het getal 83 voor het eerst op: het werd als eerste genoemd door Al Jazeera, de nieuwszender die het verslag van het onderzoek naar Arafats doodsoorzaak openbaar maakte. 'De wetenschappers zeiden dat ze tot 83 procent zeker wisten dat de Palestijnse leider is vergiftigd', aldus Al Jazeera. Daarna vond het cijfer zijn weg naar de wereldpers, onder meer via persbureaus ANP en Interfax. Maar hoe kwam Al Jazeera eraan?

Even opfrissen: Arafat overleed op 11 november 2004 in Parijs aan de complicaties van een onverklaarde ziekte die hij vier weken daarvoor had gekregen. De Palestijnse leider werd vier uur na een maaltijd opeens ziek, met symptomen als buikpijn, braken en diarree, een ziektebeeld dat kan duiden op acute stralingsvergiftiging. Een autopsie werd nooit verricht, maar onderzoekers die vorig jaar zijn bezittingen onderzochten, ontdekten daarin tot hun verbazing aanwijzingen van polonium-210, een hoogradioactief element dat energierijke alfadeeltjes (heliumkernen) wegschiet en daarbij weefsel beschadigt. Het element waarmee in 2006 de Russische dissident Litvinenko werd vermoord.

Mangin en negen collega's ontfermden zich de afgelopen maanden over het macabere vervolg: ze openden Arafats graf om er onder meer botmonsters te nemen. Maar nu het rapport af is, blijken de uitkomsten nogal ingewikkeld.

Ook van nature kan polonium-210 in geringe hoeveelheden in het lichaam komen, als radon-222 (uit gesteente) vervalt tot lood-210 en daarna tot polonium-210. Meer polonium-210 dan lood-210 zou daarom een aanwijzing zijn van vergiftiging, redeneerde Mangin. Maar het team vond het omgekeerde: verhoogde niveaus van beide isotopen, maar meer lood-210 dan polonium-210. Dat kan erop duiden dat Arafat werd vergiftigd met polonium waarin lood zat, maar zeker is dat niet. En om het nog ingewikkelder te maken vond Mangin restjes lood-206, een ander vervalproduct van polonium.

 
Voor hoeveel procent werd Arafat vergiftigd?
Beeld afp

Het probleem is dat Arafat al acht jaar dood was toen Mangin het graf opende, en dat in het zinderend hete Ramallah. Orgaanweefsel was er niet meer, en polonium-210 ook nauwelijks, omdat het element met zijn halfwaardetijd van 138 dagen snel vervalt. Een Russisch team dat de monsters ook onderzocht, maakte deze week bekend niets te hebben gevonden, en sommige experts wijzen erop dat de signalen die Mangin vond te subtiel zijn om nog te kunnen onderscheiden van de achtergrondruis. Mangin op zijn beurt denkt echter dat de optelsom van aanwijzingen wel degelijk de letters 'polonium' spelt. Nou ja, bijna. Hij moest een slag om de arm houden.

En daar komt dan toch de 83 procent om de hoek kijken. Mangin heeft wel zo'n idee wat er is gebeurd. Zijn onderzoeksteam hanteerde zes niveaus van waarschijnlijkheid: van niveau 1 ('dood niet veroorzaakt door polonium-210') tot niveau zes ('doodsoorzaak: polonium-210'). De onderzoekers houden het op bewijsniveau 5: 'gematigde ondersteuning van de hypothese dat de doodsoorzaak polonium-210 is'.

Ziedaar het spookgetal. 'Het cijfer is ten onrechte berekend uit de verbale waarschijnlijkheidsschaal die we hebben gebruikt,' mailt Mangin vanuit Lausanne. 5 op een schaal van 6 is inderdaad vijfzesde, oftewel 0,83, oftewel 83 procent op weg naar de vergiftigingsdood.

En een percentage, moeten ze bij Al Jazeera hebben gedacht, staat een stuk wetenschappelijker dan zo'n lastige formulering in woorden.

 
een percentage, moeten ze bij Al Jazeera hebben gedacht, staat een stuk wetenschappelijker dan zo'n lastige formulering in woorden
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.