Invasie waterteunisbloem bedreigt biodiversiteit

Een exotische waterplant, de waterteunisbloem, lijkt vanuit Tiel bezig met een opmars door Nederland. De decoratieve watersierplant is waarschijnlijk uit vijvers naar open water ontsnapt....

In één jaar heeft de waterteunisbloem honderden meters veroverd. De plant, die in tuincentra wordt verkocht, is duidelijk zichtbaar aan de oppervlakte van de vaart tussen de Waal en de Linge. 'De kans is groot dat deze geweldenaar de lokale, inheemse waterplanten verdringt', zegt prof. dr. Marten Scheffer, aquatisch ecoloog aan de Universiteit Wageningen.

De waterteunisbloem moet zoveel mogelijk onder controle worden gehouden, vindt hij. 'Maar eigenlijk is het vechten tegen de bierkaai. Wat je ook doet, de toename is spectaculair, en daarom lijkt de waterteunisbloem een blijvertje te worden.'

Het Waterschap Linge heeft deze maand al zo'n tien vrachtwagens afgevoerd met afgesneden waterteunisbloem. De waterplant doet erg denken aan de waternavel (net als de waterteunis afkomstig uit Latijns Amerika), die al in 1994 in Nederland werd gesignaleerd bij Rijnsweerd in Utrecht. Vandaar rukte de plant spontaan op naar Zeist, Gouda en Amstelveen.

De exoot bij Tiel verspreidt zich moeiteloos. Aan elke stengel zit een groot aantal wortels, waardoor de plant gemakkelijk stekt, en zich als een tapijt over het water uitrolt. Volgens omwonenden zit de plant al tien jaar in de vaart. Hij heeft zelfs de strenge vorst van de elfstedenwinter in 1997 overleefd.

Waterschap Linge moet veel werk en geld steken in het onder de duim houden van de voortwoekerende plant. Weghalen moet wel, omdat het water anders dichtgroeit en de doorgang van schepen wordt belemmerd. Ook sportvissers zagen hun hobby in gevaar komen. Ze wilden graskarpers uitzetten, omdat ze dachten dat deze natuurlijke vijand de waterteunisplant kon uitroeien. 'De actie graskarper is nog net op tijd verijdeld', zegt Scheffer, want de graskarper vreet wel de lokale waterplanten op, maar laat de exoot ongemoeid.

Volgens hem komen de zogeheten biologische invasies meer voor dan vroeger. 'Mensen hebben veel geld, en steken dat ook in de verfraaiing van hun tuin door allerlei exotische planten te kopen. Maar mensen reizen ook meer en brengen zaden of exotische planten mee. Soms blijven zaden aan de autobanden kleven en worden zo onbedoeld meegevoerd over honderden kilometers.'

De exoten slaan een bres in de gevestigde orde en vormen als ze dominant worden een bedreiging voor de biodiversiteit. 'Biologen denken dat veel soorten zich vroeger handhaafden op geïsoleerde plaatsen. Maar de meeste wateren staan nu met elkaar in verbinding. Het water wordt één grote gemengde bak met steeds minder soorten. Je kunt proberen de groei in te perken, maar ik ben niet optimistisch over de kans op succes.'

Een verbod op de verkoop van de exotische waterplanten lijkt Scheffer onhaalbaar.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden