Column Sarah Durston

Ineens al die beroemdheden die juist blij zijn met hun ADHD, wat is hier aan de hand?

Sarah Durston

Virgin Galactic nam recentelijk als eerste bedrijf een passagier mee de ruimte in, een medewerkster. Richard, je gaat dit fantastisch vinden!’, riep ze naar haar baas, Branson, oprichter van het bedrijf; en van nog zo’n vierhonderd bedrijven; en miljardair en filantroop. Wat u misschien niet wist is dat Branson ADHD heeft en daar naar eigen zeggen zijn creativiteit aan dankt. Dat geldt ook voor Jochem Myjer, de komiek die al stuiterend over het toneel vertelt over zijn ADHD, en voor Freek Vonk die recentelijk op televisie vertelde dat hij door zijn ADHD zo enthousiast is.

Wat is hier aan de hand? Was ADHD niet een aandoening van lastige kinderen? ADHD is een term uit de DSM, het handboek van de psychiatrie. Daarin staan lijsten symptomen die passen bij de verschillende DSM-classificaties. De termen eruit, zoals ADHD, autisme of schizofrenie, zijn inmiddels gemeengoed, termen waar iedereen wel een beeld bij heeft. Die dekken natuurlijk de lading niet van wat de DSM-diagnose voor de betrokkene betekent. Maar dat geldt voor alle containerbegrippen. Als ik zeg dat ik psycholoog ben, of hoogleraar, of moeder, dan roept dat een beeld op dat geen recht doet aan mijn ervaring.

De manier waarop DSM-classificaties worden ingezet stuit bovendien op kritiek, omdat het alleen nog maar zou gaan om symptomen afvinken. En de bijbehorende ongenuanceerde beelden zouden stigma in de hand werken. Sommige mensen, zoals de mannen hierboven, lukt het om hun ADHD- symptomen positief in te zetten en er open over te vertellen. Dat is mooi, maar daarmee voldoen ze niet (of niet meer) aan het tweede criterium in de DSM, namelijk dat de symptomen ook beperkend moeten zijn. Kinderen met ADHD vertellen me juist vaak dat ze er last van hebben dat ze altijd moeten wiebelen of niet goed kunnen opletten in de klas. Bij ongeveer een derde gaat dat inderdaad over met de leeftijd.

In de psychiatrie bestaat een spanningsveld tussen het genuanceerd in kaart brengen van de problemen van één persoon en zijn/haar omgeving, en het in één woord kunnen uitleggen wat er aan de hand is. Als je zoon van 7 in de supermarkt met een driftbui op de grond ligt, is het voor menig ouder toch fijn om ‘hij heeft ADHD’ te kunnen zeggen tegen omstanders. Mensen gebruiken graag containerbegrippen om de wereld behapbaar te maken. Die dekken per definitie de lading niet, ook die in de DSM niet. De vraag is alleen of dat erg is, als we er rekening mee houden dat achter iedere term, geplakt op een mens, een verhaal schuilgaat dat per definitie mooier en rijker is dan de term zelf. Neem Richard Branson. Hij gaat ons naar de ruimte brengen. ADHD of niet.

Sarah Durston is hoogleraar Ontwikkelingsstoornissen van de hersenen aan het UMC Utrecht.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.