Klopt dit wel? 'Brand!' roepen, in plaatst van 'help!'

In noodsituaties kun je beter ‘brand!’ dan ‘help!’ roepen - Klopt dit wel?

Berichten verspreiden zich razendsnel, of ze nu kloppen of niet. Wij proberen de zin van de onzin te scheiden. Vandaag: ‘Bij aanranding kun je beter ‘Brand!’ roepen dan ‘help!’.

Beeld Getty Images.

Van wie komt de claim?

‘Als je help roept, schrikken mensen’, zegt een zelfverdedigingscoach in een artikel van Het Parool. ‘Ze willen nergens bij betrokken worden.’ De meisjes die bij haar een zelfverdedigingscursus volgen, leren daarom om ‘Brand!’ te roepen. Daar zouden mensen veel sneller op afkomen.

Klopt het?

De zelfverdedigingscoach zegt niet te beschikken over statistisch bewijs, maar zelf trok zij met de uitroep ‘Brand!’ eens veel aandacht toen zij zag dat iemand toiletpapier had aangestoken in het treintoilet. Bovendien, mailt zij, is de aantrekkingskracht van een mogelijke brand erg groot. ‘Het mechanisme van de rampentoerist’ kan voor een enkele of twee daders al afschrikwekkend genoeg zijn.’

Hoogleraar en sociaal psycholoog Paul van Lange van de VU zet daar grote vraagtekens bij. Noemenswaardig wetenschappelijk onderzoek naar het onderwerp heeft hij niet gevonden. Dat verbaast hem niet, omdat de boodschap zo totaal verschillend is. ‘Je kunt natuurlijk wel van alles roepen en vergelijken, maar dat zou een beetje lukrake wetenschap zijn.’ 

Zelfs al zou de uitroep ‘Brand!’ de aandacht eerder trekken, dan nog wil dat volgens Van Lange niet zeggen dat mensen te hulp schieten. ‘Het is vooral een heel onduidelijke boodschap, zeker als ze zien dat er helemaal geen brand is.’ 

Uit talrijk onderzoek blijkt dat juist die duidelijkheid heel belangrijk is. ‘Mensen grijpen vaak niet in, omdat ze de situatie verkeerd inschatten. Ze denken bijvoorbeeld aan een echtelijke ruzie als iemand op het punt staat te worden aangerand. Slachtoffers adviseer ik altijd om duidelijk te roepen wat er gebeurt en omstanders zo direct mogelijk aan te spreken.’

Sociaal psycholoog Kai Jonas van de Universiteit van Maastricht zegt dat het verschil in effectiviteit tussen de twee uitroepen nooit goed is onderzocht. Wel weet hij dat ‘Help!’ roepen alleen vaak niet effectief is - wellicht omdat hulp bieden kosten met zich kan meebrengen. Wie ‘Brand!’ hoort roepen, heeft er vaak juist belang bij polshoogte te gaan nemen. ‘Maar als je op een regenachtige avond in het park ‘brand!’ roept, denken omstanders alleen dat iemand gek is geworden,’ zegt Jonas. Net als Van Lange benadrukt hij daarom, dat duidelijke instructies geven het beste werkt. ‘Hulpgeroep betekent dat er iets aan de hand is, maar omstanders weten niet direct wat ze moeten doen. Het is beter om expliciet te zeggen wat je van wie verwacht. Natuurlijk is dat veel makkelijker gezegd, dan gedaan.’

Eindoordeel

Er is geen wetenschappelijk bewijs dat ‘Brand!’ roepen effectiever is dan ‘Help!’ roepen. Slachtoffers kunnen beter duidelijk zeggen wat er gebeurt en omstanders direct aanspreken. 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden