In het 'herstelhotel' kunnen ouderen tijdelijk terecht

Voor als thuis wonen even niet verantwoord is

De 78-jarige Marthy Weernink wil zo veel mogelijk zelf doen. Maar met een arm uit de kom is dat lastig. Zij heeft geluk: er is tijdelijk plaats voor haar in een herstelbed. 'Er zouden veel meer van dit soort huizen moeten zijn.'

Een verpleegkundige van verzorgingshuis Sint Carolus in Hilversum helpt Marthy Weernink in haar tijdelijke verblijf. Beeld Marcel van den Bergh/de Volkskrant

Met haar tengere lichaam en gekromde rug maakt Marthy Weernink (78) een broze indruk. Haar linkerarm zit in een mitella. Na de lunch rijdt verpleegkundige Laura Artz haar in haar rolstoel naar haar appartement in het verzorgingshuis Sint Carolus in Hilversum

Weernink woont daar tijdelijk. Haar gezondheid was al zwak, maar toen ook haar arm uit de kom schoot, was zelfstandig wonen even niet mogelijk. Als ze is opgeknapt, gaat ze weer terug naar haar aanleunwoning.

'Herstelhotel'

Aan zulke tijdelijke zorg voor kwetsbare ouderen is veel behoefte, zeker nu de verzorgingshuizen sluiten. 'Herstelhotel', wordt het soms genoemd. Al vinden ze in de zorg dat dat te licht klinkt, als een onbekommerd vakantieverblijf. Het gaat hier om zware zorg met 24 uur per dag toezicht bij een medisch noodzakelijk verblijf dat maximaal achttien weken duurt. Bedoeld voor kwetsbare ouderen voor wie thuis wonen tijdelijk niet verantwoord is, maar een veel duurder ziekenhuisbed onnodig.

Het Hilversumse verzorgingshuis Sint Carolus sluit eind dit jaar. Zorgorganisatie HilverZorg besloot de al leegstaande kamers te vullen met tijdelijke zorgbedden. Vorig jaar zijn ze klein begonnen. 'Al gauw bleek dat we het nauwelijks konden bijbenen', zegt locatiemanager Rosalie van den Heiligenberg. De grote vraag heeft haar verrast. 'Al doende kwamen we erachter hoe belangrijk deze schakel is. Het heeft onze ogen geopend voor de situatie waarin ouderen kunnen zitten.'

Vraag naar herstelbedden voor ouderen stijgt snel

De tijdelijke zorg voor ouderen moet snel beter worden geregeld, anders lopen de ziekenhuizen vast. 'Het is urgent dat er honderden herstelbedden bij komen', zegt Wouter van der Horst van de Nederlandse Vereniging van Ziekenhuizen. Verzekeraars zijn daarvan nog niet overtuigd.

Tijdelijke zorg

Eerste Lijns Verblijf (ELV), is de officiële term voor deze herstelbedden. Het is de ontbrekende schakel in de ingrijpende zorghervorming die in 2015 plaatsvond. Ouderen wonen sindsdien langer thuis en gaan alleen naar een verpleeghuis als ze zwaar dementerend zijn of lichamelijk zo zwak dat ze 24 uur per dag zorg nodig hebben.

De herstelbedden zijn bedoeld voor thuiswonende ouderen die tijdelijk niet voor zichzelf kunnen zorgen: als ze iets hebben gebroken bijvoorbeeld, of als hun partner wegvalt. Of als ze verzwakt zijn na een ziekenhuisopname. In Sint Carolus staan veertien herstelbedden, die bijna continu zijn gevuld. Uit de hele regio verwijzen huisartsen en spoedeisende hulpafdelingen ouderen door. 'Ook ziekenhuis Tergooi weet dat we bestaan. Dat belt ons als iemand niet naar huis kan.'

Een specialist ouderengeneeskunde beoordeelt of de aangemelde oudere in aanmerking komt voor een herstelbed in Sint Carolus. 'Er is een einddatum aan het verblijf bij ons, mensen willen ook graag weer naar huis. Onze specialist beoordeelt wanneer iemand daarvoor fit genoeg is. Of iemand medisch en mentaal stabiel is.'

Samenwerking in de regio

In de Gooi en Vechtstreek hebben het ziekenhuis Tergooi, huisartsen en vier zorgorganisaties eind april een overeenkomst getekend voor kortdurende opvang van kwetsbare ouderen. 'Met deze goede samenwerking in de regio voorkomen we dat mensen in het verkeerde bed liggen', zegt klinisch geriater Willy Maarschalkerweerd van het ziekenhuis Tergooi. 'In regio's zonder goede samenwerking is de kans groot dat het ziekenhuis verstopt raakt. Voor een huisarts is het dan de gemakkelijkste weg een kwetsbare oudere naar het ziekenhuis te verwijzen. Daarnaast vrezen wij dat de zorgverzekeraars te weinig van deze tijdelijke zorg inkopen.'

Te trots

Verpleegkundige Laura Artz is trots als een bewoner weer naar huis kan gaan. 'Daar werk je naartoe. Het geeft voldoening. Je geeft ze een zetje in de goede richting. Dan zeg ik bijvoorbeeld: u moet echt proberen uzelf aan te kleden, dat moet u thuis ook doen.'

HilverZorg wil volgend jaar een permanente vleugel openen op een andere locatie met herstelappartementen. 'Het moet wel financieel haalbaar zijn. Maar we zien dat het hard nodig is en we zullen ons best doen om deze tijdelijke zorg voort te zetten .'

Opvallend vaak blijken ouderen zelf te trots om hulp in te roepen. Zo ook tijdelijk bewoonster Marthy Weernink. Ze lijdt aan de ziekte van Parkinson. 'Toen de huisarts mijn arm zag, zei hij dat ik hier tijdelijk heen moest voor meer zorg. En hoewel ik het eerst niet wilde toegeven, besef ik nu ook: thuis zou ik het niet redden.'

Ondanks haar beperkingen wil Weernink zo lang mogelijk zelfstandig blijven wonen. 'Ik heb het liefst zelf de regie over mijn eigen leven. Ik wil zo veel mogelijk zelf doen. Het lijkt me zo vreselijk als dat niet meer kan.'

Het is al de tweede keer dat Weernink tijdelijk extra zorg krijgt in Sint Carolus. 'Ze zijn hier heel lief voor me. Ze wassen me en er is elke dag eten. Er zouden veel meer van dit soort huizen moeten zijn.'

Meer hulp nodig

Veel ouderen hebben meer hulp en ondersteuning nodig dan dat mantelzorgers kunnen bieden. Dat blijkt uit een onderzoek onder meer dan 4.500 betrokkenen van Patiëntenfederatie Nederland, in samenwerking met ruim twintig organisaties van patiënten, zorgverleners en instellingen. Ouderen, naasten en zorgverleners zeggen dat er nu te veel van wordt uitgegaan dat het sociale netwerk wel een deel van de zorg kan leveren. Maar 40 procent van de ouderen geeft aan veel meer hulp nodig te hebben dan dat buren, familie en vrienden in de praktijk kunnen bieden.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.