In Canada eten ze na 25 jaar juridisch gesteggel genetisch gemanipuleerde zalm

Voor het eerst heeft de mens de tanden gezet in een diersoort die hij gericht genetisch heeft gemanipuleerd. Naar nu blijkt eten consumenten in Canada al enkele maanden zalm van de Amerikaanse producent AquaBounty, met dna afkomstig van twee andere vissoorten.

Een genetisch gemanipuleerde zalm van AquaBounty (op de achtergrond) met een gewone Atlantische zalm van dezelfde leeftijd.Beeld AFP

'AquAdvantage', zoals de vis officieel heet, is een Atlantische zalm die is uitgerust met wat dna van de veel sneller groeiende chinookzalm. Bovendien is bij de vis een genetische regelknop ingebouwd afkomstig van de puitaal, waardoor de zalm permanent groeihormoon aanmaakt. Het gevolg is een supersnel groeiende zalm die in 18 maanden het volwassen formaat bereikt, in plaats van de gebruikelijke 30.

De zalm zet de vraag op scherp hoe ver de mens mag gaan in het 'herontwerpen' van soorten om in zijn behoefte te voorzien. Al in 1994 werd het toegestaan om zogeheten genetisch gemodificeerde organismen (gmo's) in plantvorm te verkopen - de eerste was de Flavr Savr, een tomaat die lange houdbaar was. Die is inmiddels uit de handel. De gmo-kampioenen van nu zijn maïs, soja, suikerbiet en koolzaad (voor de olie). In NL zitten gmo's vooral in veevoer.

De AquAdvantage is het eerste dierlijke gmo dat over de toonbank gaat. AquaBounty wijst erop dat de vis 25 procent minder voer nodig heeft en 25 keer minder CO2-uitstoot zou veroorzaken. Maar critici vrezen dat de 'superzalm' ontsnapt en zijn dna doorgeeft aan natuurlijke soorten, of die zelfs wegconcurreert. Vandaar dat AquaBounty de zalm steriel heeft gemaakt, en uitsluitend kweekt in beveiligde tanks op het vasteland in Panama. Een tweede kweekfaciliteit, op Prince Edward Island voor de kust van Canada, is in aantocht.

De vis werd al in 1989 aan een Canadese universiteit ontwikkeld, maar pas vorig jaar goedgekeurd voor consumptie, nadat tegenstanders de marktintroductie 25 jaar lang wisten te rekken. Uit een vorige week gepubliceerd financieel overzicht blijkt nu dat AquaBounty inmiddels zonder verdere ruchtbaarheid zo'n 4500 kilogram van de genzalm heeft verkocht aan Canadese supermarkten. Tot woede van Canadese anti-biotech-activisten, die willen dat de vis in elk geval wordt gelabeld, zodat hij herkenbaar is als genproduct. Voor de Europese consumentenmarkt is de zalm overigens niet toegestaan.

In academische kring klinkt een zucht van opluchting dat het is gelukt de storm van protesten en procedures te trotseren. In de pijplijn zitten immers nog tientallen dieren die dankzij een aanpassing van hun genetische software efficiënter weefsel aanmaken of beter tegen ziekte kunnen. Zoals snel groeiende karper, tilapia en regenboogforel, en meerval die tegen bepaalde bacteriën kan. 'Iemand moest hierin de eerste zijn. En ik ben blij dat zij het zijn, en niet ik', aldus geneticus James West van de Vanderbilt University in Scientific American.

Verbetering: in een eerdere versie van dit stuk werd gemeld dat de snel groeiende genetische zalm AquAdvantage 75 procent minder voedsel nodig heeft om volwassen omvang te bereiken. Dit getal, dat in navolging van de Britse krant The Guardian werd genoteerd, klopt niet: het is 25 procent.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden