In Brazilië nemen ook mannen nieuwe borsten

Plastische chirurgie

Brazilië is wereldkampioen plastische chirurgie. Opmerkelijk veel cliënten zijn mannelijk: een op de drie. 'De maatschappij eist steeds meer schoonheid van mannen.'

Icaro Matsuo in de kapsalon waar hij werkt in Sao Paulo. Hij heeft borstimplantaten. Beeld Rafael Fabres

Alexandre Montieri spant eerst zijn linkerborst, dan zijn rechter, en bekijkt aandachtig hoe de spieren bewegen onder zijn huid. 'Het ziet er heel natuurlijk uit toch?' Met zijn ogen strak op de spiegel van de fitnesszaal masseert hij zachtjes de siliconen die onder zijn borstspieren zijn geïmplanteerd. 'Ik vind mezelf nog steeds niet mooi', zegt hij. 'Maar wel meer oké dan voorheen.'

Eigenlijk was Montieri van plan siliconen in zijn billen en biceps te laten plaatsen. Maar toen hij in de kliniek kwam, vertelde de chirurg hem over de mogelijkheid van borstimplantaten. 'Dat wilde ik nog liever', aldus de 34-jarige Montieri, van nature tenger gebouwd. 'Van jongs af aan droom ik ervan wat voller te zijn', zegt hij. 'Ik wil gewoon wat meer body.'

Inhaalslag

Nergens ter wereld gaan zo veel mensen om esthetische redenen onder het mes als in Brazilië. In 2013 werden ruim anderhalf miljoen operaties verricht, iets meer dan in de Verenigde Staten, die tot dan toe wereldkampioen waren. Als het gaat om het aantal ingrepen per hoofd van de bevolking, loopt Venezuela aan kop met 7,6 operaties per duizend inwoners. Maar Brazilië zit zijn noorderburen op de hielen met op iedere duizend personen 7,4 operaties.

Lange tijd waren de esthetische ingrepen een vrijwel exclusief vrouwelijke aangelegenheid, maar mannen zijn aan een inhaalslag begonnen. 'Eenderde van onze cliënten is inmiddels man', vertelt Dênis Calazans, vicepresident van de Braziliaanse Vereniging van Plastische Chirurgie (SBCP). Vijf jaar geleden was dat nog maar 18 procent en wereldwijd vormen mannen slechts 13 procent van de clientèle.

De meest voorkomende operaties zijn neuscorrecties, ooglidcorrecties, het corrigeren van 'overmatige borstgroei', en liposuctie (vet wegzuigen). En mannen hebben de siliconen ontdekt. 'Met name implantaten in de borsten zijn populair', vertelt Calazans. 'Siliconen in kuiten, biceps en billen volgen, maar met afstand.'

Alexandre Montieri in een sportschool in Sao Paulo. Hij heeft borstimplantaten. Beeld Rafael Fabres

Machocultuur

Het is opmerkelijk dat juist in Brazilië, een land met een uitgesproken machocultuur, zo veel mannen naar de plastisch chirurg gaan. Volgens antropoloog Marcelo Silva komt dat op de eerste plaats door de centrale rol die het lichaam speelt in de Braziliaanse cultuur. 'Die focus op lichamelijkheid bestaat al sinds de koloniale periode en is nog altijd zeer sterk aanwezig', vertelt hij. 'Het stereotype van Braziliaanse schoonheid is zelfs een exportproduct geworden.'

Silva doet sinds twintig jaar onderzoek naar genderverhoudingen in Brazilië en ziet patronen verschuiven. 'Traditioneel is ijdelheid een eigenschap die alleen aan vrouwen wordt toegeschreven', aldus de antropoloog. 'Maar dat is sinds eind vorige eeuw aan het veranderen.'

Volgens Silva komt die verandering door de invloed van voetballers en andere beroemdheden, die zich steeds meer zorgen zijn gaan maken over hun kleding en kapsel, en openlijk met hun gespierde lichamen pronken. Daarbij zijn vrouwen onafhankelijker geworden en meer belang gaan hechten aan mooie mannenlichamen. 'Vroeger werden mannen gewaardeerd om hun geld, macht, of sociale status', aldus Silva. 'Nu willen steeds meer vrouwen dat hun man er ook verzorgd uitziet.'

Schaamstreek waxen

Dus laten steeds meer Braziliaanse mannen hun borst en schaamstreek waxen, brengen regelmatige bezoekjes aan manicure en pedicure en trainen zich suf in de sportschool. 'Het gebruik van anabolen in Brazilië behoort tot de hoogsten ter wereld', aldus Silva.

'De maatschappij eist steeds meer schoonheid van mannen', zegt ook Montieri. 'Ik ben een keer afgewezen bij een sollicitatie voor winkelmedewerker, omdat ze een gespierder iemand zochten.' Silva beaamt dat: 'Mannen worden ook op de arbeidsmarkt beoordeeld op hun uiterlijk. Er goed uitzien is tegenwoordig een keuze, en wie te veel afwijkt van het ideaal kan als lui in de hoek worden gezet.'

Heteroseksualiteit

Dat wil overigens niet zeggen dat ijdelheid nu geaccepteerd is onder heteromannen. Terwijl een borstoperatie of botoxbehandeling bij vrouwen statusverhogend werkt, houden mannen hun gang naar de plastisch chirurg liever geheim. 'Het is ambigu', zegt Silva. 'Enerzijds worden mannen geacht meer met hun uiterlijk bezig te zijn, anderzijds is het machismo in Brazilië nog altijd zeer dominant. Daardoor zijn er duidelijke grenzen aan de ijdelheid die mannen tentoon mogen spreiden. Het is dus schipperen.'

Onder homomannen is het taboe veel minder groot. 'Ik heb vier vrienden met siliconen', vertelt de 25-jarige homoseksuele Icaro Matsuo. 'Iedereen praat daar openlijk over.' Zelf heeft hij sinds een jaar ook borstimplantaten, naar grote tevredenheid. 'In het begin vond ik ze te groot', zegt Matsuo, werkzaam als kapper en visagist. 'Toen ben ik gaan trainen in de sportschool. Nu zijn ze beter in proportie met de rest van mijn bovenlichaam.'

'Vroeger schaamde ik me om mijn T-shirt uit te trekken', vertelt hij terwijl hij zijn lange haar in een staart op zijn hoofd bindt. 'Nu ben ik gelukkiger met mijn lichaam. Deze technologie is beschikbaar, dus waarom zou je daar geen gebruik van maken?' Trots toont hij zijn kuiten. 'Je zou denken dat daar driehonderd milliliter siliconen in zit nietwaar? Maar ik heb van mezelf goede benen.'

Fabriek

Midden in een woonwijk aan de rand van Rio de Janeiro staat een fabriek waar 24 uur per dag en zeven dagen per week siliconenimplantaten worden geproduceerd. Het Braziliaanse bedrijf Silimed is de op twee na grootste producent ter wereld, en marktleider op het gebied van implantaten voor spiervergroting. 'We zijn begin deze eeuw begonnen met de lijn voor mannen', aldus de joviale verkoopmanager Max Riccio. 'Sindsdien is de vraag zeker vertienvoudigd.'

Enthousiast toont Riccio de collectie. 'Borsten voor mannen zijn anders dan die voor vrouwen', legt hij uit en houdt er een tegen zijn eigen borst. 'Voel maar, platter en harder, daar kun je als vrouw niet mee aankomen.' Hij lacht bulderend en pakt dan een ronder exemplaar. 'Voor de billen', zegt hij. 'Zowel geschikt voor mannen als vrouwen.'

De fabriek Silimed ligt midden in een woonwijk in Rio de Janeiro. Beeld Rafael Fabres

Penis

'Dan hebben we hier nog testikels', aldus Riccio, terwijl hij de kleine eivormige implantaten tussen zijn vingers laat rollen. 'En deze zijn voor in de penis', zegt hij en toont een smalle buigbare stok van zo'n twintig centimeter lang. 'Die zijn voor mannen die geen erectie kunnen krijgen. Zodra de situatie daarom vraagt, kunnen ze hem zelf omhoog buigen.'

Silimed maakt geen speciale implantaten voor de armen. 'Daar is nog geen winst op te behalen', aldus de manager. 'Maar sommige chirurgen bedenken daar creatieve oplossingen voor.'

Een zo'n chirurg is Alexandre Kataoka, die praktijk houdt aan de Avenida Paulista, de peperdure 'Wall Street van Brazilië'. 'Als iemand grotere armen wil, dan kan dat', vertelt hij. 'Ik plak gewoon een klein kuitimplantaat bovenop een grote, en bevestig ze samen onder de biceps, een tweede setje gaat onder de triceps.'

Complicaties

Verder implanteert Kataoka siliconen in billen, kuiten, en borsten. De ingrepen kosten tussen de vier en zesduizend euro. 'De siliconen komen onder de spieren, zodat het oppervlakte stevig aanvoelt', legt de chirurg uit. 'Implantaten in de billen komen in de spier zelf, dat levert het beste resultaat op.' Het is daardoor ook de pijnlijkste ingreep: 'Cliënten kunnen twee weken niet zitten.'

Kataoka is vijf jaar werkzaam als plastisch chirurg, en ongeveer eenderde van zijn klanten bestaat nu uit mannen. 'In het begin was dat nog geen 5 procent', vertelt hij. 'Het zijn zowel homo's als hetero's. Vaak worden mannen door hun vrouw aangespoord hier te komen. Ze klagen dat zijn broek te los zit, en vinden dat hij wel wat vollere billen kan gebruiken.'

De complicaties zijn vergelijkbaar met die van borstimplantaten bij vrouwen. 'Het lichaam kan de siliconen afstoten of er kan een infectie of bloeding optreden', aldus Kataoka. 'Maar dat zijn uitzonderingen.'

Verslaving

Bij Montieri, door Kataoka geopereerd, ging het aanvankelijk mis. 'Een week na de operatie ging ik naar een feestje', vertelt hij. 'Daar stootte iemand met zijn elleboog tegen mijn borst. De siliconen verschoven van hun plek en ik moest opnieuw onder het mes.' Montieri huivert als hij eraan terugdenkt. 'Het was natuurlijk ook een beetje mijn eigen schuld', zegt hij en lacht een rij perfecte witte tanden bloot. 'Ik had rust moeten houden.'

De borstimplantaten waren niet Montieri's eerste ingreep. Hij begon elf jaar geleden met twee neusoperaties, daarna liet hij zijn lippen opspuiten, en sinds de eerste rimpeltjes zich aandienden doet hij jaarlijks een botoxbehandeling rond zijn ogen. 'Ik sluit niet uit dat ik in de toekomst ook siliconen biceps neem', zegt hij. 'Maar eerst wil ik mijn kin en ogen laten doen.'

Chirurg Kataoka weigert vooralsnog Montieri's ogen strak te trekken. 'Hij vindt me te jong', zegt Montieri met spijt in zijn stem. 'Soms moet ik cliënten tegen zichzelf beschermen', zegt Kataoka. 'Verslaving ligt op de loer en ik vind het de taak van de chirurg om grenzen te stellen.' Montieri is zich bewust van de risico's, maar denkt niet dat hij in de gevarenzone zit. 'Ik probeer mezelf steeds meer te accepteren zoals ik ben', zegt hij. 'Ik doe alleen operaties die echt nodig zijn.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.