FotoInzicht

In beeld: zo zeeft de walvis zijn maaltijd uit het zeewater

Met zijn baleinen, een stug gordijn aan de bovenkaak, zeeft de walvis zijn maaltijd uit het zeewater.

Beeld ANP

Ooit was het materiaal volop in gebruik als versteviging van korset, hoepelrok en paraplu: balein. Dat is wat we hier zien: de baleinen van een walvis, de grijze walvis om precies te zijn.

Platen van balein vormen samen een stug gordijn dat aan de bovenkaak van de walvis hangt. Het is een soort vangnet waarmee de walvis zijn voedsel uit het zeewater zeeft. Het dier zwemt met de mond open, doet de kaken dicht en perst het water door de gleuven tussen de platen naar buiten. Wat achterblijft op de achterkant van de baleinen – krill, visjes en andere zeediertjes – veegt hij met zijn tong naar binnen. De grijze walvis voedt zich vooral met bodemdieren – kreeftjes, zeesterren, wormen. Om die te pakken woelt hij de bodem om en filtert hij zijn maal uit zanderig zeewater.

Boven aan de beenkleurige baleinen is een rand zichtbaar van het tandvlees waaraan de baleinen vastzitten. De platen zijn aan de bovenkant breder dan onder en lopen uit in donkere, harige borstels. Ze zijn zo’n 40 centimeter lang. Bij grotere soorten baleinwalvissen kunnen de platen aanzienlijk langer worden. Baleinen bestaan uit keratine, een taai eiwit dat ook voorkomt in menselijke haren en nagels. De platen groeien en slijten (door de tong) tegelijkertijd.

Een grijze walvis, die tussen de 15 en 35 ton kan wegen, eet niet elke dag. Maar als hij eet verorbert hij een paar honderd kilo per dag – ongeveer 1 procent van zijn lichaamsgewicht. Het dier vult zijn maag vooral tijdens de zomermaanden in noordelijke wateren.

De baleinen op deze foto bevinden zich in het Museum voor Natuurlijke Geschiedenis in Londen. Ze vormen een deel van het hele ‘gordijn’. Bij elkaar heeft een grijze walvis tussen de 260 en 360 baleinplaten. Deze ruim 40 platen komen waarschijnlijk uit een mondhoek. Dat is af te leiden uit de verkleuring. Baleinen die voor in de mond zitten zijn gewoonlijk witter dan de platen achter in de mond.

De grijze walvis komt voor bij de oostkust van Rusland en de westkust van de VS. In het noordelijk deel van de Atlantische Oceaan is hij al in de 18de eeuw uitgestorven, een gevolg van de jacht. Bij de Russische kust leefden volgens een telling van tien jaar geleden nog slechts 130 van deze dieren. Bij de Amerikaanse kust is de populatie door beschermende maatregelen zo gegroeid dat het dier daar niet meer met uitsterven wordt bedreigd.

Uitleg: Marien bioloog Mardik Leopold, onderzoeker bij Wageningen Marine Research

Foto: Natural History Museum, Londen/Science Photo Library

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden