IJzerkern nabootsen, vette trekvogels en ruimtetoerisme

Het wetenschapsnieuws van deze week.

Tjiftjafs. Beeld KINA

IJzerkern voor het eerst nagebootst in een Duits lab

Metingen aan een flinter ijzer onder de extreme druk en temperatuur die in het middelpunt van de aarde bestaan, hebben een oud raadsel rond het magneetveld van de planeet opgelost. De metingen, bij DESY in Hamburg, werden gedaan met een diamanten pers en krachtige lasers. Daarmee werd de warmtegeleiding gemeten die een rol speelt in het rondkolken van gesmolten ijzer in de buitenkern. In theorie was die geleiding te hoog om zulke convectiestromen te laten ontstaan, maar uit de metingen komt een lagere waarde. Daardoor ontstaat er voldoende temperatuurverschil tussen onder- en bovenkant en gaat de massa bewegen. Samen met de draaiing van de aarde ontstaat dan een magnetisch veld.

Tjiftjafvrouwtjes slaan meer vet op dan mannetjes, om later sneller te broeden

Waarom slaan sommige trekvogels meer vet op in hun lichaam dan ze nodig hebben om hun jaarlijkse overtocht te volbrengen? Amerikaanse wetenschappers menen het antwoord te hebben gevonden: het levert vrouwtjes extra reserves op die ze gebruiken bij de voortplanting. Aangekomen op hun broedplek kunnen ze meer eieren leggen en sneller beginnen met broeden. De wetenschappers keken naar de vetreserves van twaalf soorten tjiftjafs, gemeten over een periode van veertien jaar. De metingen gaven aan dat vrouwtjes op de heenreis in de lente meer vet hadden opgeslagen dan de mannetjes. Dat duidt er volgens de onderzoekers op dat de vrouwtjes de extra energie gebruiken voor de voortplanting en niet als een soort verzekering tegen eventuele voedselschaarste. De resultaten zijn gepubliceerd in The Auk: Ornithological Advances.

Droom van ruimtetoerisme voor XCOR voorlopig voorbij

Het Amerikaanse ruimtevaartbedrijf XCOR heeft de ontwikkeling van zijn herbruikbare ruimteveer Lynx op de lange baan geschoven en gaat zich toeleggen op de ontwikkeling van een raketmotor. Het bedrijf heeft daartoe 'een flink aantal' van zijn ongeveer zestig werknemers ontslagen. Om hoeveel mensen het precies gaat, wil XCOR niet zeggen, aldus SpaceNews.

XCOR was met zijn Lynx een van de partijen die werkt aan ruimtetoerisme, dat maar niet van de grond lijkt te komen. Blue Origin van Amazonbaas Jeff Bezos lijkt na een crash van concurrent Virgin Galactic nu de beste papieren te hebben. Zijn bedrijf heeft al diverse proeflanceringen met succes afgerond.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.