Iets warmere oceaan kan veel ijs hebben laten smelten

Een iets hogere temperatuur kan de zeespiegel 4 tot 6 meter hebben doen stijgen, 125 duizend jaar geleden. Dat schrijven Franse paleoklimatologen van onder meer de Vrije Universiteit in Amsterdam deze week in Science....

Van onze verslaggevers

Uit isotopenonderzoek van de zeebodem maken de onderzoekers op dat de temperatuur van de diepe Noord-Atlantische Oceaan destijds ongeveer 0,4 graden warmer was dan nu. Die warmte zou zijn getransporteerd naar de oppervlaktewateren van de Circumpolaire Zeestroom rond Antarctica, wat daar zou hebben geresulteerd in een temperatuur die 0,1 tot 0,5 graden hoger was dan nu.

‘Hoewel bescheiden, moet deze opwarming niet worden onderschat’, schrijven Didier Roche (VU) en collega’s. Volgens hen kan het smelten van ijsplaten zijn versneld door de iets hogere zeewatertemperatuur. Door het wegvallen van die steun zou de West-Antarctische ijskap deels zijn ingestort. Dat zou een enkele meters hogere zeespiegel tot gevolg hebben gehad.

In een andere studie in Science bekeek een groot internationaal team van paleooceanografen allerlei data voor een reconstructie van de stromigen in de Atlantische Oceaan tijdends de laatste grote ijstijd, die 21 duizend jaar geleden op zijn maximum was.

De onderzoekers, waaronder ook wetenschappers van de Vrije Universiteit, komen tot de conclusie dat de stromingen in die veel koudere periode niet veel anders was dan tegenwoordig. De zogeheten transportband, waarbij warm oppervlaktewater naar het noorden beweegt waarna het afgekoeld in de diepte weer naar het zuiden vloeit, was ook toen intact. Dat systeem speelt een cruciale rol in het klimaat, met name in West-Europa.

Wel vinden de onderzoekers dat de watertemperatuur en de dichtheid van het zeewater destijds heel anders waren dan nu. Dat werpt vragen op over het mechanisme van de transportband. Mogelijk, zeggen de onderzoekers in Science, werd die in de ijstijd anders aangedreven. Hoe is onduidelijk.

De studie van de oceaanstromingen is ook interessant omdat sommige onderzoekers nemen dat de huidige klimaatverandering de Warme Golfstroom abrupt zou kunnen stilleggen. In dat geval verandert koelt Europa af, tegen de opwarmende trend in. De meeste onderzoekers achten een dergelijk scenario overigens onwaarschijnlijk.

Beide studies verschijnen aan de vooravond van de tweede rapportage dit jaar van het klimaatpanel IPCC van de Verenigde Naties. Vrijdag wordt in Brussel een IPCC-studie gepresenteerd, waarin wordt ingegaan op de gevolgen voor de natuur en de mens van de huidige opwarming van de aarde. Met name Afrika krijgt volgens het rapport grote problemen, terwijl het slechts enkele procenten aan het klimaatprobleem bijdraagt, afgemeten naar de uitstoot van broeikasgassen.

Een Brits marineschip vaart door ijs bij het Antarctisch Schiereiland, West-Antarctica. (EPA ) Beeld EPA
Een Brits marineschip vaart door ijs bij het Antarctisch Schiereiland, West-Antarctica. (EPA )Beeld EPA
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden