COLUMNRinske van de Goor

Iemand moet het boek Dying for Dummies schrijven

null Beeld

Dit weekend had ik, bij de opklimmende coronacijfers, coördinatiedienst op de huisartsenpost. Alle telefoontjes en visiteverzoeken komen bij de coördinator langs. Het was covid, covid, blaasontsteking, covid, covid, kniepijn, oogontsteking, covid, covid. Er waren heel zieke ouderen met corona bij. Met gerede kans op overlijden.

Veel huisartsen vragen gedurende deze coronacrisis hun oudere en kwetsbare patiënten naar hun wensen, mochten ze corona krijgen, maar ook bijvoorbeeld naar ideeën over reanimatie, euthanasie en hoe zij zouden willen sterven. Voor zover je daar regie over hebt. Het is opvallend welke verschillende keuzes mensen maken. Sommigen willen koste wat kost naar het ziekenhuis en alles uit de kast om hun overlevingskans te optimaliseren. Anderen willen absoluut thuis blijven: het belangrijkste bij ziekte en sterven is samen zijn met je familie, ook als er dan medisch minder kan. In veel Marokkaans-Nederlandse families zie ik dat het samenzijn en de zorg voor elkaar belangrijke waarden zijn. Ouderen wonen vaak bij familie en worden met geduld en liefde door hen verzorgd. In zo’n cultuur zijn ouderen geen dor hout, maar hebben hun eigen plek in de familie. Bijkomend voordeel vind ik dat alle familieleden op een natuurlijke manier de ouderdom leren kennen, als gewoon onderdeel van het leven, en ervaren dat ziek zijn en sterven er ook bij hoort en samen beleefd wordt. Wat een levensles.

Nou is onze maatschappij tegenwoordig vaak anders ingericht. In de cultuur van twee-banen-twee-kinderen en weekends volgepropt met hockeyachtige bezigheden is er vaak weinig tijd en ruimte voor familie. En familie is vaak ook letterlijk en figuurlijk meer op afstand, soms tot opluchting van iedereen.

Onze maatschappij is erg generatiegericht: we hebben vooral kennissen en vrienden van dezelfde generatie. In het buitenland zie je kroegen waar jong en oud met elkaar de politiek en de lokale misstanden bespreken, in Nederland zie je groepen van ‘peers’. Deze generatiesegregatie heeft ook nadelen. Ik zie veel totaal uitgeputte 35-jarige vrouwen met baan en twee kinderen, die niet meer weten hoe ze alle ballen in de lucht moeten houden. Daarnaast zie ik eenzame zeventigers, die lijden aan betekenisloosheid – een onderschatte aandoening.

Het maakt levenseindes nogal eens sociaal armoedig, vind ik. Want dat levenseinde is meer dan technisch sterven. Het geeft ook ontbindingsangst, zowel in de letterlijke betekenis, de angst voor de aftakeling, als in figuurlijke zin, de angst voor het afscheid van al wat ons lief is.

Ik heb zelf forse ontbindingsangst. Sterven lijkt me doodeng. Ik kan een ander wel begeleiden, maar hoe je dat nou zelf moet doen, dat hele terminaal zijn en dan doodgaan, ik zou het niet weten. Ik stel dan ook voor dat er iemand opstaat en het boek Dying for Dummies schrijft.

Graag iemand met persoonlijke ervaring.

Verbazend eigenlijk dat dat nog niet is gebeurd, vindt u niet?

Rinske van de Goor is huisarts in Utrecht. Reageren? r.vandegoor@volkskrant.nl

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2021 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden