Ideaal om nieuwe behandelingen te testen, maar ook ethisch beladen: wetenschappers kweken stukje mensenbrein in hoofd van muis

Het is een experiment om je toch even bij achter de oren te krabben. Amerikaanse onderzoekers zijn erin geslaagd een stukje mensenbrein te kweken in het hoofd van een muis, gekoppeld aan het brein van het knaagdier. Ideaal om hersenziektes te bestuderen en nieuwe behandelingen te testen – maar ook ethisch beladen, want wat zou zo’n stukje mensenbrein opgesloten in een muizenhoofd er zelf eigenlijk van vinden?

Een stukje mensenbrein (in felle kleuren) ingeklemd tussen het muizenweefsel. De menselijke stukjes zijn niet groter dan een haar dik is. Beeld Salk Institute

Veel hogere gedachten verwachten experts vooralsnog niet van de stukjes mensenbrein, per stuk niet groter dan een haar dik. ‘Alles wijst erop dat dit weefsel nog maar heel losjes is verbonden met het muizenweefsel. Maar we moeten het wel in de gaten houden’, reageert hoogleraar neurobiologische psychiatrie Steven Kushner (Erasmus MC), zelf niet betrokken bij de Amerikaanse proef. Kushner pleit voor vervolgonderzoek: ‘Licht het menselijke weefsel bijvoorbeeld op als de muis iets ervaart? Dan wordt het toch een wat ander verhaal.’

Voor hersenwetenschappers vormen de muis-mensbreintjes een langverwachte doorbraak. Een probleem bij hersenziektes als alzheimer of autisme is dat artsen niet een hersenmonster kunnen afnemen om te bekijken wat er precies aan de hand is. Buiten het lichaam gekweekte beetjes hersenweefsel moeten dat ondervangen. Daarvoor is alleen wel een permanente toevoer van zuurstofrijk bloed nodig: precies wat nu is gelukt door het weefsel te laten vergroeien met een muizenbrein.

Genetische trucs 

Een team onder leiding van Rusty Gage van het Salk Institute voor biowetenschap in Californië kweekte de minibreintjes, door menselijke huidcellen met genetische trucs om te programmeren tot hersencellen. Na anderhalve maand bouwde men de cellen in achterin de breintjes van enkele tientallen muizen zonder afweersysteem.

Met succes, zo schrijven de wetenschappers nu in Nature Biotechnology. In de maanden die volgden, zagen de wetenschappers niet alleen muizenbloedvaatjes ontstaan, maar ook menselijke steun- en hersencellen, compleet met de lange staarten die de cellen zo typeren. ‘Een stap op weg naar een meer getrouwe, werkende afspiegeling van het menselijke brein’, aldus Gage.

Vernieuwend en belangrijk, vindt ook Kushner, die werkt aan een ander type kweekhersenen. ‘Dit opent talloze nieuwe mogelijkheden.’ Een technisch nadeel is wel dat er muizen bij komen kijken: ‘Muizen hebben een andere biologie dan de mens, en dat is nou net de reden waarom we menselijke weefsels zijn gaan kweken. We zullen moeten zien in hoeverre deze stukjes echt weefsel menselijk zijn.’

Overigens is het kweken van menselijk weefsel in proefdieren niets nieuws. Zo bestuderen kankeronderzoekers vaak menselijke tumoren door ze bij muizen of ratten te implanteren. Ook stukjes menselijke darm, long, lever, hart en alvleesklier worden al met enige regelmaat in proefdieren ingebracht, om ze in levende toestand te bestuderen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.