Huiskip minder angstig dan oerhoen

Kippen zijn minder snel bang dan hun nog steeds in het wild levende voorouders. Dat blijkt uit Zweeds onderzoek, waarbij volgens de wetenschappers ook is ontdekt welke genen verantwoordelijk zijn voor dit verschil tussen de verwante dieren.

Cor Speksnijder
Plaats een rode kamhoen in een vreemde, verlichte ruimte en de vogel reageert paniekerig. Een huiskip blijft rustig. Beeld
Plaats een rode kamhoen in een vreemde, verlichte ruimte en de vogel reageert paniekerig. Een huiskip blijft rustig.Beeld

Na duizenden jaren fokken heeft de 'gewone' kip een ander karakter dan de vogel waaruit zij is voortgekomen. De gedomesticeerde kip is minder angstig dan de rode kamhoen, die wordt beschouwd als de voorouder van de kip.

Dat verschil houdt verband met de leefomstandigheden. De kip heeft minder te vrezen dan de wilde kamhoen, die in de bossen van Zuidoost-Azië leeft. Bovendien doen kalme dieren het in gevangenschap beter dan angstige dieren en planten zij zich in deze situatie makkelijker voort.

In het onderzoek, gepubliceerd in Genetics, werd het gedrag van de kip - in dit geval de witte leghorn - vergeleken met dat van de rode kamhoen door de dieren in een kale, verlichte ruimte te plaatsen die ze niet kenden. In deze omgeving bleven de kamhoenders verstijfd staan of fladderden ze juist wild rond. Ze meden het midden van de ruimte. De kippen daarentegen liepen door de hele ruimte.

De onderzoekers ontdekten tien genen die verband houden met activiteit in de hypothalamus, een deel van de hersenen dat betrokken is bij angstregulering. Die genen vonden ze nadat ze witte leghorns hadden gekruist met rode kamhoenders. De gefokte hybride vogels bezaten uiteenlopende genetische eigenschappen en vertoonden bij de proef in de open ruimte ook verschillend gedrag. Door gedrag en genetische informatie van elke vogel te koppelen, konden plekken in het genoom worden aangewezen die in relatie staan met al of niet bangelijk gedrag.

Kees van Oers van het Nederlandse Instituut voor Ecologie in Wageningen, spreekt van een 'complete studie'. 'In het onderzoek is duidelijk gemaakt dat die tien genen goed verklaren wat de genetische achtergrond is van het verschil in gedrag tussen die twee rassen.' Volgens van Oers is niet duidelijk of dat komt door een genetische verandering tijdens de domesticatie.

null Beeld
Beeld

De Zweedse wetenschappers keken vervolgens of de ontdekte genen mogelijk ook een rol spelen bij het gedrag van muizen. Door hun data te vergelijken met gegevens over muizen, kwamen ze erachter dat vier 'angstgenen' van kippen ook een rol spelen bij angstregulering van muizen.

Volgens de auteurs kunnen hun bevindingen ook van belang zijn voor onderzoek naar angst bij mensen. Drie van de tien ontdekte 'angstgenen' worden in studies in verband gebracht met schizofrenie en bipolaire stoornis.

Van Oers, niet betrokken bij de Zweedse studie, vindt het 'mooi' dat de onderzoekers technieken hebben gecombineerd om te kijken 'welke universele processen er zijn die gedragsverschillen kunnen verklaren in verschillende soorten, waaronder de mens. Daar kunnen we veel uit leren.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2022 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden