Huilebalken zijn aandachtstrekkers

'Huilen lucht niet op, maar mobiliseert hulp en troost.' Zo wordt de promotie van psychologe Michelle Hendriks (27), volgende week vrijdag, door de universiteit van Tilburg aangekondigd....

Ha heerlijk, huilen - eindelijk weer eens een aansprekend, menselijk onderwerp in de wetenschap. Hendriks kreeg de afgelopen weken dan ook ruimschoots de gelegenheid van de media om te vertellen wat ze had gevonden.

Hoe kom je zoiets te weten? Is zij op begrafenissen geweest en heeft ze daar, fijngevoelig maar vasthoudend, gebroken mensen ondervraagd? Heeft ze een jaartje bij de afdeling kinderoncologie meegedraaid? Een stuk of honderd echtscheidingen intensief gevolgd?

Welnee. Voor de moderne psychologie hoef je de studeerkamer niet meer uit, laat staan dat je je in mensen zou moeten verdiepen. Onder het mom dat het allemaal meetbaar en natuurwetenschappelijk moet zijn, worden de diepste menselijke emoties gereduceerd tot vragenlijsten, hartslagmetertjes en gemene stroomstootjes.

Ook Hendriks hoefde van haar promotor, Ad Vingerhoets, de straat niet op - sterker, elke confrontatie met een snikkend ieglad mand lijkt zorgvuldig gemeden. Ze vroeg zestig studentes, meest eerstejaars, om in een kamertje in haar lab naar een ingekorte versie van een film vol gezinsproblematiek, Once were warriors, te komen kijken. Zodra de meisjes (gemiddelde leeftijd 20,7 jaar) tranen voelden opwellen, moesten ze op een knop drukken, en Hendriks keek ondertussen hoe het zat met hun bloeddruk, hun ademhaling, hun hartslag en wat al niet. Na afloop moesten de meisjes zeggen of ze echt gehuild hadden of dat ze hun tranen hadden onderdrukt, en ook werden hun stemming en pijnbeleving na de film nog even vergeleken met hun stemming en pijnbeleving vooraf.

Het levert een lawine aan cijfers en statistiek. De meeste meisjes hadden wel een keer met tranen in de ogen gezeten, maar niet meer dan vijf meisjes hadden ze geheel de vrije loop gelaten. De anderen onderdrukten een of and interpersonal meer huilbuien, of hoefden in het geheel niet te huilen. Bij iedereen was de stemming flink gedaald door de film - maar bij de vijf huilenden niet meer of minder dan bij de anderen. Ook de andere metingen leverden weinig verschillen op tussen jankerds en flinkerds, en van de gevonden verschillen blijft onduidelijk wat ze met opluchting te maken hebben.

Dus, concludeert de promovenda, lucht huilen niet op. Welja. Vijf meisjes knappen er niet van op als ze naar een akelige film kijken en daarbij moeten huilen, hun bloeddruk verandert ook al niet, dus hop - de volkswijsheid 'huilen lucht op' is ontkracht.

Voor het tweede deel van haar onderzoek (het proefschrift bestaat uit vijf ergerlijk doublerende 'artikelen', geen ervan is zelfs maar door een wetenschappelijk tijdschrift aanvaard) hoefde Hendriks evenmin de deur uit. Zij plaatste oproepen in een aantal bladen en stuurde mensen die daarop reageerden een vragenlijst over allerlei situaties waarin wel of niet gevan huild werd. En er mochten weer eerstejaars studenten opdraven, zodat ze in totaal 530 invuloefeningen had. Een statisticus deed de rest.

Een greep uit de resultaten: 'Een huilend persoon wordt minder positief en meer emotioneel beschouwd dan een niet huilend persoon.' Vooral als het een man is. 'Deelnemers waren meer geneigd emotionele steun te geven en minder afkeurend te staan tegenover een huilend dan een niet huilend persoon.' Vooral vrouwen. Maar zo heel simpel ligt het allemaal toch niet, denkt ze zelf ook al. 'Anekdotisch bewijs doet vermoeden dat tranen die als ongepast of onoprecht worden beschouwd, bij anderen negatieve emoties oproepen zoals frustratie en irritatie en zelfs als chantage kunnen worden beschouwd.' En ze fantaseert: 'Een huilende man zou zelfs als aantrekkelijk kunnen worden beschouwd omdat die zijn gevoeligheid toont, terwijl een man die niet in staat is tranen te vergieten als de situatie daarom vraagt, beschouwd zou kunnen worden als koud en emotioneel afstandelijk.'

Hoe dan ook, de conclusie ligt kennelijk voor de hand: 'Huilen is functioneel omdat het efficiënt hulp en emotionele steun oproept bij anderen.' Huilen mensen dáárom? Kunnen we, om maar wat te noemen, niet 'efficiënter' gewoon hulp en steun vragen? Als we kunnen praten, waarom zouden we dan huilen?

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden