Hoogleraren: gemeenten moeten pedo's bij toerbeurt verplicht huisvesten

Gemeenten moeten bij toerbeurt worden verplicht problematische zedendelinquenten zoals Benno L. te huisvesten. Dat betogen twee hoogleraren criminologie die in opdracht van het onderzoeksinstituut Politie en Wetenschap negen gevallen onderzocht waarin de huisvesting van een veroordeelde pedoseksueel tot problemen leidde.

Drukte op het Stadhuisplein, waar de Leidse gemeenteraad in het gemeentehuis twee maanden geleden vergaderde over Benno L.Beeld ANP

'Bij een opnameplicht kan de burgemeester de zedendelinquent niet weigeren en kun je als bestuurder dus ook niet het verwijt krijgen dat je toestemming hebt gegeven voor zijn komst', zegt Dina Siegel, hoogleraar criminologie aan de Universiteit Utrecht.

In februari leidde de huisvesting van Benno L. in Leiden tot felle protesten. De Leidse burgemeester Lenferink had toestemming gegeven voor de komst van de voor ontucht veroordeelde zwemleraar, nadat een aantal gemeenten eenzelfde verzoek hadden geweigerd.

Het Openbaar Ministerie, de reclassering en de Vereniging van Nederlandse Gemeenten komen naar aanleiding van deze zaak nog voor de zomer met richtlijnen. 'We hopen met de 32 grootste gemeenten afspraken te maken over de opname van zedendelinquenten', zegt Peter den Oudsten, als burgemeester van Enschede betrokken bij de onderhandelingen. Een opnameplicht vindt hij te ver gaan.

Dilemma's
In hun vandaag te verschijnen analyse - waarin ze de opnameplicht overigens niet expliciet vermelden - schetsen de onderzoekers de dilemma's. Burgemeesters blijken het nooit goed te kunnen doen, concluderen ze. Een deel wil zelfs niet geïnformeerd worden als een veroordeelde pedoseksueel in zijn gemeente gaat wonen. Ze zeggen te weinig mogelijkheden te hebben om in te grijpen. Zo kunnen ze de zedendelinquent vaak niet dwingen om te verhuizen.

Bovendien zijn ze bang later het verwijt te krijgen dat ze de informatie niet hebben gedeeld. 'Tegelijkertijd is het ook niet goed om te zeggen dat je het niet wist', zegt Siegels collega-onderzoeker Henk van de Bunt, hoogleraar criminologie in Rotterdam.

Volgens de onderzoekers blijken veel burgemeesters in een crisissituatie te veel privé-informatie over de delinquent publiek te maken. Zo lichtte de Leidse burgemeester aanvankelijk zo min mogelijk mensen in over de komst van Benno L. Uiteindelijk deelde hij juist veel informatie, om de bevolking gerust te stellen. 'Er blijkt geen middengebied: of je vertelt niets, of je deelt alles', zegt Siegel. In het laatste geval wordt het lastiger voor de delinquent een nieuw leven op te bouwen.

Burgemeester Henri Lenferink (M) van Leiden in gesprek met demonstrantenBeeld ANP

Beloftes
Daarnaast hebben sommige burgemeesters de neiging beloftes te doen die ze niet kunnen waarmaken. Zo zei een van de burgemeesters van de onderzochte casussen dat de zedendelinquent géén pedofiel was. 'Zoiets kon hij helemaal niet zeggen. Je moet niet te veel meegaan in wat mensen willen horen', zegt Van de Bunt. 'Risico's moet je zo veel mogelijk minimaliseren, maar je kunt ze nooit helemaal uitbannen. Dat moeten we accepteren.'

De onderzoekers verwachten vaker vergelijkbare ophef als die in Leiden bij de komst van Benno L. Informatie is vaak gemakkelijk te achterhalen. Van de Bunt sprak bijvoorbeeld een bewoonster van een wijk waar een pedofiel kwam wonen en zij wist alle details van de zaak dankzij rechtspraak.nl. 'Vonnissen zijn geanonimiseerd, maar wie slim zoekt, vindt ze zo.'

De Enschedese burgemeester Den Oudsten hoopt dat hij en zijn collega's meer mogelijkheden krijgen om in te grijpen. 'Zo was er een zaak waarin de dader in een koopwoning woonde. Zijn slachtoffers kwamen hem telkens tegen. Nu kan je als burgemeester in zo'n geval alleen iets doen als de dader meewerkt.'

Verder wil hij afspraken maken over gedragsregels, zodat bijvoorbeeld helder wordt welke informatie een burgemeester kan delen met de burgers.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden