Hond begrijpt woord voor woord wat het baasje te zeggen heeft

Honden reageren naast intonatie ook op woorden zelf

Zou uw trouwe viervoeter u dan écht verstaan? Voor het eerst hebben wetenschappers aanwijzingen gevonden dat honden niet alleen luisteren naar de intonatie waarop u iets zegt, maar ook naar het woord zelf. Dat zou betekenen dat hersenen van zoogdieren zoals honden van nature al zijn 'bedraad' om met woorden om te gaan.

Een aantal deelnemers aan de studie. Beeld ap

Voor hun ontdekking speelde de Hongaarse onderzoeker Attila Andics en hondentrainster Márta Gácsi een spel met dertien gezinshonden dat ieder baasje wel eens met zijn huisdier doet: ze lieten de dieren vertrouwde commando's horen op emotieloze toon ('goed zo'), en neutrale woorden met de intonatie van een echte aanmoediging ('alsof!').

Uit hersenscans van de honden, die met pijn en moeite waren getraind om in een MRI-scanner doodstil te blijven liggen, maakte Andics vervolgens op dat de dieren klank en woordinhoud los van elkaar verwerken. Zo liet 'goed zo' een spoor achter in de linkerhersenhelft van de dieren, ook als dat woord op een emotieloze toon werd uitgesproken.

Een gebiedje in de rechterzijde van de hondenbreinen reageerde intussen juist op klank, ongeacht welk woord de honden te horen kregen. Het beloningscentrum van de dieren, betrokken bij plezierige zaken, lichtte pas op als beide hersenhelften het 'juiste' signaal kregen: een echt lovend woord rechts, de juiste intonatie links. Een diepzinnige ontdekking, noteren Andics en zijn team van de Eötvös Loránd Universiteit in Boedapest in Science. Ook mensenhersenen maken immers een onderscheid tussen betekenis (op links) en intonatie (rechts). Als honden dat ook doen, is ons brein toch weer wat minder bijzonder dan gedacht.

'Vocabulaire is kennelijk geen uniek menselijke vaardigheid die voortkwam uit het ontstaan van taal, maar eerder een oudere functie die er al was', schrijft Andics. Dat honden het oude woordtalent ook hebben aangeboord, komt volgens de Hongaren omdat ze leven in 'een omgeving rijk aan spraak'.

Een bijzonder onderzoek, reageren niet direct betrokken experts. 'Mijn algemene indruk is zeer positief, en ik had van dit lab ook niet anders verwacht', vindt experimenteel psycholoog Mariska Kret van de Universiteit Leiden. 'Indrukwekkend. Zeer interessant', zegt hoogleraar vergelijkende neuropsychologie Chris Petkov van Newcastle University via Skype.

Natuurlijk: met 'maar' dertien honden mag je toeval niet helemaal uitsluiten. 'Maar een sterke aanwijzing is dit wel. Ze zijn de eersten die honden vrijwillig en zonder dwang in de scanner hebben gekregen', vindt Kret. 'Dat alleen al is een enorme prestatie.'

De grote vraag, vindt Petkov, is nu waarom dieren eigenlijk rondlopen met een ingebouwd talent voor woordherkenning. 'Het voorbeeld van de hond geeft wel aan dat het onwaarschijnlijk is dat onze linkerhersenhelft speciaal voor spraak is gelateraliseerd (links-rechts-gespecialiseerd, red.). Dat roept de vraag op: waarom dan wel?'

Dat uw hond soms toch opkijkt als het baasje hem op een allervriendelijkste toon een of ander scheldwoord toebedeelt, heeft volgens Andics meer te maken met het leerproces van de dieren. De hond vraagt zich op zo'n moment kennelijk af of het baasje misschien een nieuw woord heeft voor het vertrouwde commando.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.