Hoe zorgverzekeraars gezonde mensen willen belonen: geef ze een smartwatch

Ziek? Dan krijg je de dokter en je medicijnen vergoed. Maar wat als je hulp wilt om te voorkomen dat je ziek wordt? Verzekeraars zoeken naar mogelijkheden om gezond gedrag te belonen. Binnen de grenzen van de wet.

Beeld Nanne Meulendijks

Zorgverzekeraars zouden graag zien dat hun klanten gezonder leven. Dan hoeven ze minder vergoedingen uit te keren voor artsen en medicijnen. Als de geruchten kloppen, blijft een gezondere clientèle bij de Amerikaanse verzekeraar Aetna geen vrome wens. Vorige week werd bekend dat Aetna in het geheim onderhandelingen voert met Apple.

De inzet van die besprekingen? Een plan om de polishouders te voorzien van een Apple Watch, een slim horloge met stappenteller, hartslagmeter en fitnessmonitor.

De beraadslagingen zijn nog zo geheim dat niet duidelijk is of de 23 miljoen klanten van Aetna de smartwatch gratis krijgen of met korting. Het staat ook nog niet vast of Aetna zijn clientèle slechts wil aanzetten tot een gezondere levensstijl of wellicht een lagere premie gaat bieden aan verzekerden die het bedrijf laten meekijken in de gegevens die de smartwatch verzamelt.

Aetna is niet de eerste verzekeraar die in de smartwatch of een fitnesstracker (polsband met sensoren) een mogelijkheid ziet om de uitgaven voor medische behandelingen terug te dringen. De beloning voor de klant verschilt van bedrijf tot bedrijf.

De Amerikaanse wellness-specialist Vitality biedt sinds vorig jaar een pakket waarbij gebruikers slechts 21 euro betalen voor een Apple Watch van 339 euro, op voorwaarde dat ze de doelen van hun trainingsprogramma halen. Verzekeraar Oscar Health in de VS geeft gezond levende klanten kortingen bij websuper Amazon, als ze het stappendoel halen dat Apple's gezondheidsapp hun oplegt.

Een man kijkt tijdens het sporten op zijn smartwatchBeeld Colourbox

Koppelen aan fitness-app

In Nederland heeft Menzis al vijf jaar een soortgelijk programma. Deze verzekeraar biedt zijn 2,2 miljoen klanten de mogelijkheid om punten te verdienen door op de fiets te springen of een wandeling te maken. Daarvoor moet de verzekerde de SamenGezond-app van Menzis koppelen aan een fitness-app als RunKeeper of Strava.

Voor elke kilometer die wordt afgelegd schenkt Menzis 25 punten, die kunnen worden ingeruild voor een korting op de aanvullende premie of korting op producten in de Menzis-webshop. Deelnemers kunnen hun opgespaarde punten ook omzetten in een gift aan een goed doel.

Sinds 2012 zijn 750 duizend Menzis-klanten gaan meedoen aan SamenGezond, waarvan ruim 225 duizend ook werkelijk sparen. Ze verdienen niet alleen punten door te bewegen. Sparen kan ook door een foto te uploaden van een gezond tussendoortje (50 punten), een kruiswoordpuzzel op te lossen (50) of in te stemmen met een automatische incasso van de eigen bijdrage (10). Zo'n 25 duizend deelnemers hebben hun tracker gekoppeld aan de SamenGezond-app.

Een paar jaar geleden signaleerde Fitbit dat duizenden dragers van zijn fitness-trackers hooguit 60 centimeter lang waren en 5 kilo wogen. Een blik op de profielfoto's van gebruikers bracht uitkomst: de Fitbits zaten om de halzen van honden. Sindsdien zijn er tal van trackers voor huisdieren op de markt verschenen, zoals Fitbark, Petkit, Pitpat en Kippy Vita.

'Het is het derde grootste loyaliteitsprogramma in Nederland', meldt een woordvoerder van Menzis. 'Het gaat ons er niet om zoveel mogelijk koppelingen met Runkeeper tot stand te brengen, maar om het bevorderen van de fysieke en mentale gezondheid van mensen. Of ze nu gezond zijn of een chronische of tijdelijke aandoening hebben.'

Ook andere verzekeraars in Nederland ontwikkelen programma's om hun klanten in beweging te krijgen. Zilveren Kruis geeft kortingen voor de bioscoop of dierentuin als verzekerden minimaal drie keer per week 4.000 stappen zetten of een enquête invullen over hun slaapgedrag. De Friesland beloont fysieke en mentale inspanningen met spaarpunten voor producten, cursussen en workshops die 'bijdragen aan uw vitaliteit'. CZ biedt zonder een tegenprestatie korting in zijn webwinkel op weegschalen, hartslag- en bloeddrukmeters, buikspiermeters en activiteitentrackers.

Beeld Nanne Meulendijks

De manoeuvreerruimte van de verzekeraars is beperkt. Het huidige verzekeringsstelsel werkt volgens het principe van schadelast. Pas als er schade is, keert de verzekeraar uit. Je moet ziek zijn of medische onkosten hebben. Vergoeding voor middelen of behandelingen ter voorkoming van (welvaarts)ziekten zijn er niet, op een paar uitzonderingen na. Verzekeraars kunnen wel een vergoeding geven voor behandelingen die mensen van het roken moeten afhelpen en voor dieetadviezen, als de huisarts daarmee instemt. Maar een Fitbit, smartwatch of digitale weegschaal zit nog niet in basis- of de aanvullende verzekering.

Meekijken in de data van een fitness-tracker of -app is ook aan regels gebonden. 'Er moet nadrukkelijk om toestemming worden gevraagd', zegt de Autoriteit Persoonsgegevens. 'Een verzekerde moet ook nee mogen zeggen. Er mogen geen negatieve consequenties zitten aan zo'n weigering. Bedrijven mogen klanten niet onder druk zetten.' Minder premie betalen als je meer stappen op een dag zet zit er voorlopig niet in.

Een stappenteller? Werkt zoiets?

'An apple a day keeps the doctor away'. Geldt dat ook voor fitness- en activiteitentrackers? Slimme elektronica die je vertelt of je wel genoeg beweegt, genoeg calorieën verbrandt en genoeg slaapt?

1. Om te beginnen is daar het fenomeen dat deze polscoach gemeen heeft met de sportschool. Na het eerste enthousiasme vergaat de meeste gebruikers van fitnesstrackers de lust om naar het apparaat te luisteren en te bewegen. Een op de drie gooit zijn wearable zes maanden na de aanschaf in een lade. Een op de tien Amerikanen mag dan een stappenteller bezitten, de helft gebruikt hem niet, zo blijkt uit onderzoek.

2. Activiteitentrackers bereiken soms het tegenovergestelde van wat ze beogen, constateerden Britse wetenschappers onlangs. Ze lieten scholieren van 13 en 14 jaar acht weken met een Fitbit Charge rondlopen. Na vier weken gooide het gros de handdoek in de ring. De scholieren voelden zich niet gemotiveerd door de berichten dat anderen beter hadden gescoord. Ook vonden ze het niet prettig dat ze niet konden kiezen welke activiteiten tot punten leidden.

3. Onderzoek van Stanford University wees in mei van dit jaar uit dat de polscoach het aantal hartslagen vrij secuur meet. Maar als het gaat om het registreren van de calorieverbranding presteren de activiteitentrackers beroerd. Het team bekeek zeven wearables, gedragen door zestig proefpersonen. De Fitbit Surge kwam als 'beste' uit de bus met een foutmarge van ruim 27 procent; de PulseOn zat er bij het meten van de calorieverbranding 92,6 procent naast.

4. Hoe lang gaat zo'n fitness-tracker eigenlijk mee? Het apparaat zoals we dat nu kennen bestaat een jaartje of tien. Toen de sensoren klein genoeg werden om rond je pols te dragen brachten talloze start-ups een tracker op de markt. De concurrentie onderling is enorm en de pure fitnesstracker voelt steeds meer de concurrentie van de smartwatch, die tot veel meer in staat is.

Een shake-out lijkt begonnen. Vorige maand ging pionier Jawbone, opgericht in 1999, kopje onder. TomTom maakte bijna tegelijkertijd bekend dat het overweegt de productie van sporthorloges te staken. Marktleider Fitbit verkocht in het jongste kwartaal meer wearables. Dat wil zeggen: méér ten opzichte van het eerste kwartaal, maar stukken minder dan een jaar terug. Als producenten de geest geven, verdwijnen ook de apps waarmee je je activiteiten kunt vastleggen en de gegevens van al die jaren joggen, zwemmen en fietsen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden