Hoe wordt de kans op neerslag eigenlijk gedefinieerd?

Ionica zag een getal

Volgens het KNMI was de neerslagkans 10 procent, dus liet ik mijn paraplu thuis. Toen ik een paar uur later doorweekt door de regen sjokte, dacht ik aan hoe neerslagkans gedefinieerd is. En hoe ik er in de praktijk weinig aan had dat ik in theorie wist hoe het zat.

Wat denkt u dat 10 procent neerslagkans betekent? Ik vraag dit regelmatig aan vrienden (o mensen, het is heerlijk om een avond uit te gaan met mij) en de meeste mensen gokken dat het iets te maken heeft met hoelang er neerslag valt en op hoeveel plaatsen er buien zijn.

Dat klopt gedeeltelijk. Het Koninklijk Nederlands Meteorologisch Instituut definieert dit percentage als de kans dat iemand op een willekeurige vaste plek in Nederland op een dag neerslag krijgt. Waarbij een dag van middernacht tot de volgende middernacht duurt en neerslag pas telt als er minstens 0,3 millimeter valt.

In deze definitie speelt de lengte van de bui geen rol. Een hoosbui van tien minuten telt net zo zwaar als urenlange regen - zolang er binnen vierentwintig uur maar minstens 0,3 millimeter neerslag valt. De definitie maakt ook geen onderscheid tussen een millimeter regen of tien centimeter sneeuw, terwijl dat in de praktijk nogal veel uitmaakt.

De definitie houdt wél rekening met op hoeveel plaatsen er neerslag valt, door te werken met die 'willekeurige vaste plek in Nederland.' Als het in een kwart van Nederland regent en verder overal droog is, dan is de neerslagkans voor heel Nederland 25 procent.

Voor wie zich nu nog afvraagt wat het überhaupt betekent dat er 25 procent kans is op 'het een of ander': dat betekent dat als je 100 resultaten bekijkt, je verwacht dat er 25 keer 'het een of ander' gebeurt. In dit geval: als je honderd dagen neemt waarop het weerbericht 25 procent neerslagkans voorspelde en dan een willekeurige plaats in Nederland aanwijst, dan zou je daar op 25 dagen minstens die 0,3 millimeter neerslag verwachten.

Het aardige is dat je dit bij weersvoorspellingen heel goed kunt controleren. Er wordt in tientallen plaatsen gemeten hoeveel neerslag er valt. Statisticus Nate Silver beschrijft in zijn boek The Signal and the Noise hoe je bij dat soort terugblikken grote verschillen ziet tussen verschillende weersvoorspellingen. Overheidsinstituten zoals het KNMI zijn in het algemeen nauwkeurig, maar sommige andere voorspellers blijken neerslagkansen stelselmatig verkeerd te presenteren.

Nate Silver noemt het het slechtst bewaarde geheim van de weerindustrie dat veel commerciële weerberichten de regenkans bewust te hoog voorspellen. Als het Amerikaanse The Weather Channel bijvoorbeeld voorspelde dat er 20 procent kans op regen was, regende het maar 5 procent van de keren. Bij hogere neerslagkansen waren hun voorspellingen wel betrouwbaar.

Maar bij lokale omroepen was het effect nog veel sterker. Als zij waarschuwden voor 100 procent neerslagkans, dan regende het minder dan 70 procent van de tijd. De reden voor deze overdrijving: deze weervoorspellers vinden blije kijkers belangrijker dan een nauwkeurige voorspelling.

Want wie zoals ik natregent op een dag waar slechts 10 procent neerslagkans was voorspeld, is chagrijnig. Terwijl het een meevaller is als je regen verwacht, maar toch je paraplu niet nodig hebt. Dus misschien kijk ik voortaan toch maar even naar de lokale omroep voor ik naar buiten ga.

Meer over