Hoe voorkom je wagenziekte in zelfrijdende auto

Tijdschrift voor Belangwekkende Bijzaken

Wagenziekte is een van de meest voorkomende vormen van reisziekte. Hoe voorkom je dat je er last van krijgt in een zelfrijdende auto? Bewegingswetenschapper Ouren Kuiper onderzocht het.

Concept van een zelfrijdende auto van Volvo. Beeld Volvo

Het begint met lichte duizeligheid. Dan: zweten, vermoeidheid en misselijkheid. En uiteindelijk: braken.

Reisziekte. De een heeft er meer last van dan de ander, maar volgens de statistieken hebben drie op de vier mensen zich ooit wel eens beroerd gevoeld door kinetosis, zoals het ongerief in medische termen heet.

Wagenziekte is een van de meest voorkomende vormen van reisziekte. De bewegingen van de auto maken dat de reiziger zich slap en ellendig voelt. Op de achterbank slaat wagenziekte eerder toe dan voorin. Kinderen hebben er vaker last van dan volwassenen.

De kans om ziek te worden kun je verminderen door recht voor je uit naar buiten te kijken en de horizon in het oog te houden. Als je daarentegen op een kaart of een beeldscherm kijkt, vergroot je de kans op misselijkheid. Een boek lezen op de achterbank is een uitgelezen recept voor een akelige reis.

Wagenziekte ontstaat als de signalen van ogen, evenwichtsorgaan en spieren over de positie van het lichaam niet meer overeenkomen met de signalen die de hersenen verwachten. Het brein herkent de nieuwe beweging niet en raakt in de war. Als je een boek leest in de auto suggereren je ogen dat je stilstaat, terwijl het evenwichtsorgaan beweging voelt. Een recept voor wagenziekte. Een bestuurder heeft vrijwel nooit last: hij anticipeert op de bewegingen van het voertuig en vermindert daardoor discrepantie tussen de voorspelde en de waargenomen positie van het lichaam.

Als over een aantal jaren de zelfrijdende auto gemeengoed is geworden zullen inzittenden vaker last krijgen van wagenziekte, voorspelt onderzoeker Ouren Kuiper van de Vrije Universiteit. Omdat ze niet meer hoeven te sturen zullen ze de neiging krijgen hun reistijd te gebruiken voor werk of ontspanning en op een laptop gaan turen. Dat is nu eenmaal een van de voordelen van autonoom rijden. Nadeel: het maakt reizigers gevoeliger voor bewegingsziekte.

Samen met twee collega-wetenschappers van TNO onderzocht Kuiper hoe de kans op misselijkheid in en zelfrijdende auto kan worden verkleind. Hij liet proefpersonen op de stoel naast de bestuurder een oefening doen op een beeldscherm, terwijl de auto hevig slalomde. De helft van de deelnemers keek naar een scherm ter hoogte van het handschoenkastje, de andere helft had een scherm dat op ooghoogte was bevestigd.

Degenen die recht voor zich uit konden kijken werden minder vaak ziek dan de inzittenden die schuin naar beneden moesten kijken. Passagiers die het scherm op ooghoogte voor zich hebben zijn minder gevoelig voor geslinger omdat ze meer zicht op de omgeving houden, legt Kuiper uit. ‘Het hoger plaatsen van een beeldscherm is een eenvoudige manier om de kans op wagenziekte te verminderen.’

Er zijn volgens Kuiper meer mogelijkheden om fysiek ongemak in de zelfsturende auto te voorkomen. Als je weet dat bewegingen eraan komen, zijn ze minder misselijkmakend. Je kunt met een signaal aankondigen dat de auto een bocht gaat maken. Dat kan een geluidssignaal zijn, een visueel signaal of een vibratie in de stoel. ‘Naast het verbeteren van zicht op de omgeving kunnen dergelijke signalen mogelijk eenvoudig wagenziekte verminderen. Daar moeten we verder onderzoek naar doen’, zegt Kuiper.

Beeldscherm omhoog

Wie? Ouren X. Kuiper

Wat is zijn specialiteit? Bewegingswetenschappen

Originele titel publicatie? Looking forward: In-vehicle auxiliary display positioning affects carsickness.

Vrij vertaald? Houd je beeldscherm omhoog tegen wagenziekte.

Uit de vergetelheid

Jaarlijks publiceren Nederlandse wetenschappers 172 duizend onderzoeken. In deze rubriek een greep uit de ontdekkingen die bijna onopgemerkt waren gebleven.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.