VoorwoordTonie Mudde

Hoe uniek is de aarde, vol krioelend leven?

Het was zo’n zeldzame wetenschappelijke ontdekking waarbij de term ‘revolutie’ geen overstatement is. In 1995 ontdekten de Zwitsers Michel Mayor en Didier Queloz de eerste exoplaneet, een planeet die draait om een andere ster dan onze zon. 

Nu, krap 25 jaar later, zijn de twee Zwitsers Nobelprijswinnaar en staat de teller al op meer dan vierduizend ontdekte exoplaneten. Meer dan vierduizend! Het geeft een totaal nieuwe dimensie aan een nachtje sterren kijken: het idee dat rond veel van die fonkelende puntjes ook nog eens planeten draaien. Wat zou er daar te zien zijn? Zou er leven mogelijk zijn? En zo ja, hoe ziet dat er dan uit? Vragen die een mooie aanleiding vormen voor deze special over de zoektocht naar buitenaards leven, in wetenschap en cultuur.

Zo’n exoplaneet is vergeleken met een ster een donker bolletje, vandaar dat ze eeuwenlang onzichtbaar bleven voor de mens. Maar nu zijn daar de technieken om die planeten in zicht te brengen. Het begint wetenschappers zelfs te lukken om de atmosfeer van die verre planeten te bestuderen. 

De ontdekkingen stoken ook weer het vuur op van die diepe filosofische vraag die de mensheid al duizenden jaren bezighoudt; zijn we alleen in het heelal, of is er elders ook leven? Voorlopig lijkt het op al die verre planeten nog een dooie boel; dan is het er te heet voor leven zoals wij dat kennen, dan weer te koud; dan geeft de moederster het planeetoppervlak een overdosis straling, dan weer zit de atmosfeer van de planeet volgepompt met waterstof. 

Er is geen planeet B, luidde al eens de slogan van de Partij voor de Dieren, om te benadrukken dat we de onze maar beter kunnen koesteren. Voorlopig heeft het onderzoek naar exoplaneten inderdaad nog geen reserve-aarde opgeleverd waar we onze tentjes kunnen opzetten mochten we onze eigen thuisplaneet onleefbaar maken. 

Al liggen er nog steeds kansen natuurlijk. Juist kleine, rotsachtige bolletjes zoals de aarde zijn het lastigst te spotten. De komende jaren zal blijken of nieuwe, nog krachtigere instrumenten alsnog ‘zusjes van de aarde’ gaan ontdekken. Er naartoe reizen zal nog lange tijd sciencefiction blijven, daarvoor zijn de afstanden in de kosmos simpelweg te groot. 

Maar ernaar kijken, steeds een beetje beter, en stappen zetten in de zoektocht naar buitenaards leven, grote stappen, dát moet lukken.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2020 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden