Column Casper Albers

Hoe representatief is de Top 2000?

Volgende week opent de stembus van de Top 2000. Die verkiezing levert een ranglijst met goede en minder goede muziek op, maar ook de nodige klachten. Zo zou het maar saai zijn dat elk jaar dezelfde liedjes boven aan de lijst staan. Saai, wellicht, maar niet verwonderlijk: de smaak van de ‘gemiddelde Nederlander’ verandert natuurlijk niet drastisch in een jaar. Zouden we elk jaar de verkiezing van de beste Nederlandse voetballer aller tijden houden, dan wint Cruijff ongetwijfeld met vlag en wimpel, elk jaar weer. It’s not a bug, it’s a feature!

De Top 2000 wil de luisteraar vermaken. Dat hoeft natuurlijk niet methodologisch verantwoord te gebeuren, maar het is mijn werk daarover na te denken. Ik heb hier al eens over geblogd en met de aankomende stemweek in het achterhoofd breng ik dit weer onder de aandacht.

Hoe zit het bijvoorbeeld met de representativiteit van de stemmers? Vroeger was het makkelijk: de radio was de enige manier om nieuwe popmuziek te horen en er waren nauwelijks radiozenders. De eerste Top 100 Allertijden van Radio Veronica, uit 1968, bereikte dus zo goed als alle popliefhebbers. De Rolling Stones waren in die lijst hofleverancier met negen hits in de tophonderd, vorig jaar hadden ze er nog vier bij de beste 100 van de Top 2000.

Radio 2 doet dat niet: ongeveer 7 van de 8 radioluisteraars luisteren naar andere zenders en veel mensen gebruiken andere kanalen dan de radio, bijvoorbeeld YouTube, om nieuwe muziek te ontdekken. De Radio 2-luisteraar is dus verre van representatief, maar een goed alternatief is er niet. Dat de stemmer ook nog strategische keuzes maakt – waarom op dat obscure lievelingsliedje stemmen als die toch niet in de lijst komt? – maakt de representativiteit er niet beter op.

Jaarlijks wordt veel aandacht besteed aan de grote stijgers en dalers. Tip voor artiesten: ga dood of – minder vervelend – maak een Oscarwinnende film: jouw nummers schieten de lucht in. Het jaar erna zakt het weer wat terug, dus je bent twee jaar op een rij nieuws.

De organisatie verklapt helaas niet hoeveel stemmen elk nummer krijgt. Maar omdat veel stemmers op sociale media hun stem publiek maken, is hier met een slim algoritme toch wat over te zeggen. Twitteraar @Top2000Stats kon zo vorig jaar vrij accuraat voorspellen hoe de lijst er uit kwam te zien, nog voordat Radio 2 de uitslag bekendmaakte.

Al met al kunnen we niet weten hoe accuraat de Top 2000 de mening van de gemiddelde Nederlander beschrijft. Als het wetenschappelijk niet mogelijk is om de kwaliteit te duiden, moet je pragmatisch zijn. Een lijst die Queen op 1 zet, doet iets goed. Als de stemmer een beetje meewerkt, horen we om klokslag middernacht bij Oud en Nieuw de gong van Bohemian Rhapsody. Gelukkig nieuwjaar!

Casper Albers is hoogleraar statistiek aan de Rijksuniversiteit Groningen.

De NOS en verkiezingsuitslagen, dat gaat vaak mis.

De geschiedenis van de statistiek zit vol racisten

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden