De gids Beter/leven

Hoe ongezond is het om eten in een vieze oven te zetten?

Antwoord op lezersvragen over gezondheid, voeding, leefstijl en psyche. Deze week: is het ongezond om een vieze oven te gebruiken?

Beeld Suzanne Ranzijn

Het ziet er allesbehalve smakelijk uit, een oven vol aangekoekte en zwartgeblakerde etensresten. Maar hoe ongezond is het? Om die vraag te kunnen beantwoorden, moet je weten hoeveel ervan in je verse ovenschotel of op je pizza terechtkomt. En dat is moeilijk te zeggen, volgens hoogleraar toxicologie Ivonne Rietjens (Wageningen Universiteit). Studies lijken er ook niet naar te zijn gedaan, misschien omdat grotere voedselrisico’s de aandacht van wetenschappers opeisen.

Bij verhitten van voeding kunnen verschillende schadelijke stoffen ontstaan, laat Rietjens per e-mail weten. Laat je je eten aanbranden, dan komen bijvoorbeeld PAK’s vrij: polycyclische aromatische koolwaterstoffen. Het zijn de stoffen waar we tijdens het barbecueseizoen voor gewaarschuwd worden, als menig zwartgebakken spiesje op het bord beland. Een ander voorbeeld is acrylamide, een mogelijk kankerverwekkende stof waarvoor de Europese Autoriteit voor Voedselveiligheid (EFSA) sinds een aantal jaar waarschuwt. Het kan vrijkomen bij verhitting boven 120 graden van bepaalde producten, zoals aardappelen en brood. Maar ovenvoedsel is niet de grootste zorg als het gaat om acrylamide. De grootste hoeveelheid krijgen mensen binnen via gefrituurde aardappelproducten, bleek in 2015 uit een EFSA-studie. Chips en friet, dus. Ook in koffie vonden de onderzoekers een hoog gehalte acrylamide, ontstaan tijdens het branden van koffiebonen.

Zo zijn er nog een aantal ongezonde stoffen die kunnen ontstaan bij (over)verhitting. In theorie kunnen zulke stoffen ook vrijkomen uit aangekoekte etensresten als je de oven opnieuw verhit. En dat kan – nog steeds nadrukkelijk in theorie – in het eten komen via directe aanraking of als fijnstof. Van PAK’s is bekend dat ze zich via de lucht kunnen verspreiden. Maar of het in dit geval om zorgelijk grote hoeveelheden gaat? Rietjens betwijfelt of een vieze oven wat risico betreft iets toevoegt aan de schadelijke stoffen die we al op andere manieren binnenkrijgen. ‘Dat neemt niet weg dat je beter kunt vermijden wat te vermijden valt.’

Ook het Voedingscentrum hecht waarde aan een schone oven. Expert Voedselveiligheid Wieke van der Vossen noemt niet alleen schadelijke stoffen als PAK’s als mogelijk risico, maar ook bacteriën en schimmels. ‘Met name schimmels kunnen sporen vormen die zich verder verspreiden’, mailt ze. Als je de oven opent, kunnen die sporen via de lucht op andere plekken in de keuken terechtkomen. Daarnaast kunnen ze behoorlijk goed tegen hitte, dus een lage oventemperatuur kunnen ze misschien nog overleven ook.

Maar, nuanceert ook Van der Vossen, dat zijn risico’s die kúnnen ontstaan. Hoe vaak het in de praktijk voorkomt, is onbekend. Als het gaat om voedselveiligheidsrisico’s van de oven, denkt ze eerder aan twee risico’s rondom de bereiding van eten: het niet volledig gaar maken of juist laten aanbranden.

Het directe gevaar lijkt dus niet te komen uit de hoek van de aangekoekte etensresten, maar dat is geen excuus om de oven niet te boenen. Van der Vossen noemt het regelmatig schoonmaken van de oven een ‘best practice’, die net als ander schoonmaakwerk bijdraagt aan een hygiënische keuken. Of, beter nog, zet alles voortaan in ruime ovenschalen en op bakpapier in de oven. Wie niet knoeit, hoeft ook niet te schrobben.

Heeft u ook een vraag voor de rubriek? Mail naar beterleven@volkskrant.nl.

Of lees eerdere vragen, bijvoorbeeld Waarom verliezen tomaten hun smaak in de koelkast?Als je niet kan slapen, kan je dan wel uitrusten? of Wat is bewerkt voedsel en is het echt zo slecht?

De Volkskrant gidst u door de wereld van gezondheidsclaims, afvallen, sportmythes en fitboys. Bekijk hier de De Volkskrant Beter Leven Gids

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden