Hoe Naturalis alvast een 'dinoklimaat' in Nederland realiseerde

Reportage

Met veel bombarie haalt museum Naturalis vrijdag een topstuk binnen, een heuse T. rex uit Amerika. Circus, schamperen sommigen. Maar experts zijn lyrisch: zó promoot je wetenschap.

Ruilmiddag Dinoplaatsje voor de Albert Heijn in Winkelcentrum De Weide. Beeld André Weima

De grote dame die in het Krijt-tijdperk in het huidige Montana haar laatste adem uitblies had eens moeten weten. Hoe ze haar 66 miljoen jaar later een naam zouden geven ('Trix') en zelfs een officieel paspoort. Hoe men haar knoken bijeen zou rapen en verpakt in negen kisten op het vliegtuig zou zetten naar Nederland.

Hoe ze haar vandaag per vrachtwagen naar Leiden zullen rijden, onder politiebegeleiding en met voorop een safarivoertuig met daarin tv-bioloog Freek Vonk en diens sidekick, paleontoloog Anne Schulp. Hoe ze in Leiden wordt binnengehaald door schoolklassen 'verkleed in het thema T. rex', het bloemencorso, en de burgemeester, die haar symbolisch de sleutels van de stad geeft.

Hap!, zou ze doen.

Of, waarschijnlijker: ze zou brullend wegrennen, op zoek naar een veilig heenkomen.

Dinoklimaat

Dan had het nog weinig gescheeld of rond de intocht was een heel kinderverhaal verrezen, naar model van de sinterklaasintocht. Iets met een tand die kwijt is, en Vonk en Schulp die ernaar op zoek gaan. Dat ging Corine van Impelen, hoofd communicatie van Naturalis, toch te ver: 'We zijn een museum. We vertellen het echte verhaal, geen verhaaltjes.'

De drukte van vandaag vormt het voorlopig hoogtepunt van misschien wel de grootste pr-campagne die de Nederlandse museumwereld ooit zag. Een campagne die afgelopen zomer werd aangewakkerd met de dino-spaarkaartjes van Albert Heijn. 'Om alvast een dinoklimaat te scheppen', zegt Van Impelen. Vele miljoenen gingen ervan over de toonbank, de spaarboeken waren niet aan te slepen.

Enfin, we hebben het hier natuurlijk wél over een Tyrannosaurus rex. Het grootste roofdier dat de wereld ooit zag, de iconische bad guy van de oertijd. De eerste tyrannosaurus in Nederland, en de eerste T. rex in bezit van een Europees museum - in het Natuurkundemuseum van Berlijn staat er ook een, maar die is geleend van een particulier.

(Tekst gaat verder onder foto).

Ruilmiddag Dinoplaatsje voor de Albert Heijn in Winkelcentrum De Weide. Beeld André Weima
Archiefbeeld van het geraamte van de T. rex die tijdelijk te zien was op het station Leiden Centraal. Beeld anp

Leerervaringen creëren

Al dat gedoe rondom zo'n dooie dino, hoor je soms als je je oor wat beter te luisteren legt. 'Oppervlakkig', 'geen echt wetenschapscentrum meer', mopperden enkele oudere medewerkers van het 'nationaal centrum voor biodiversiteit' Naturalis deze zomer tegen het Leidsch Dagblad. Te veel vermaak, 'een Animal Planet-grabbelton', schamperde in april ook natuurschrijver Richard Conniff in The New York Times. Alle ballen op Trix - maar hoe moet het met al die andere onderzoeken en vakgebieden die in Naturalis zijn samengebracht?

'In de toren liggen ongetwijfeld belangrijker stukken', zegt de Leidse hoogleraar wetenschapscommunicatie Ionica Smeets, doelend op het hoog boven Naturalis uit torenende museumdepot. Ontelbare schelpjes, diertjes en fossielen liggen daar, waaruit wetenschappers het verhaal van het leven destilleren. 'Maar T. rex is wél de trekker. Als je mensen wilt lokken met de boodschap: ik doe heel gaaf onderzoek naar zeeslakken - nou, ik wens je veel succes.'

Dat vindt ook Smeets' collega Anne Land, die onderzoek doet naar wetenschapsmusea. 'Alles wat ze om die T. rex heen organiseren is erop gericht leerervaringen te creëren', overziet ze de explosie van speurtochten, spelletjes en feestelijkheden rond de komst van Trix. 'Het is niet alleen: hier, een dino. Meteen gaat het over: hoe zag de buitenkant eruit, hoe zijn we wat we weten eigenlijk te weten gekomen, wat weten paleontologen nog niet en hoe kun jíj daarbij helpen? Ik vind Naturalis daar erg sterk in.'

Verwacht op de Trixtentoonstelling die op 10 september opent dan ook zaken als een fiets om te racen tegen de T. rex en een wand waar men kan mijmeren over welke kleur het beest bij leven zal hebben gehad. 'Ik vind het belangrijk dat we niet alleen algemene T. rex-feitjes vertellen, maar dat het echt over déze T. rex gaat', zegt Schulp. 'Alle vragen die nog openstaan en al het onderzoek dat we doen kom je straks tegen. Ik hoop dat we zo de interesse voor de natuurwetenschappen aanwakkeren, met Trix als uithangbord.'

Smeets vierde onlangs de verjaardag van haar zoontje in Naturalis: 'Ja, dan staat daar dus niet zo'n freekvonker voor je, maar een echte biologienerd. Ik dacht nog even: gaat dat wel goed? Maar even later was iedereen zielsgelukkig met allemaal botjes in de weer.'

Voor het geraamte dat Trix heet moet het avontuur nog beginnen. Zo'n 360 bezoekers per uur moet de tentoonstelling in het poortgebouw van Naturalis straks trekken - het museum zelf gaat volgende week dicht voor een grote verbouwing. Na negen maanden gaat de T. rex opnieuw de kist in en de wereld over, ditmaal voor tentoonstellingen in Europa en het Verre Oosten. Pas in het najaar van 2018 krijgt de dino eindelijk wat rust aan haar versteende kop: ze wordt dan pronkstuk van de dinosauruszaal in een geheel vernieuwd Naturalis.

'Ze is de Nachtwacht van ons museum', zegt Van Impelen. 'Zo'n T. rex raakt iets in ons allemaal. Verwondering, emotie, de grote vragen over waar we vandaan komen: in Trix komt het allemaal samen.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.