Hoe houdt u uw kind van het roken af? Niet door een rijbewijs te beloven

Jaarlijks publiceren Nederlandse wetenschappers 172 duizend onderzoeken. In deze rubriek een greep uit de ontdekkingen die bijna onopgemerkt waren gebleven.

Beeld anp

Als je tot je 18de niet rookt, betalen wij je rijbewijs. Voor elk jaar dat je niet rookt zetten we een bedrag op je spaarrekening.

Dit soort afspraken maken ouders soms met zoon of dochter om hen van het roken af te houden. Het lijkt een goede manier om te voorkomen dat kinderen de rest van hun leven aan sigaretten vastzitten en daarmee hun gezondheid op het spel zetten.

Helaas laten studies zien dat deze methode niet effectief is. Zo blijkt althans uit een overzichtsstudie, uitgevoerd door Marieke Hiemstra, die tijdens de inventarisatie als onderzoeker verbonden was aan de Radboud Universiteit. Tegenwoordig is zij werkzaam voor de de universiteit van Tilburg.

In de wetenschappelijke literatuur die Hiemstra en haar collega's bestudeerden, vonden zij geen bewijs dat een 'contract' tussen ouders en kinderen over niet-roken een positief effect heeft. Dat komt volgens de gezondheidswetenschapper doordat dergelijke afspraken het kind niet intrinsiek motiveren.

Met andere woorden: het maken van een afspraak geeft een kind het gevoel dat hem of haar iets wordt opgelegd. Als een kind het afzien van roken niet als een eigen keuze ervaart, zal het minder geneigd zijn de sigaret te mijden.

Wat ook niet helpt en zelfs contraproductief werkt is het te vaak aan de orde stellen van de risico's van het roken. Preken en iemand eindeloos de les lezen helpt niet.

Wie?
Marieke Hiemstra, gezondheidswetenschapper en epidemioloog.

Wat is haar specialiteit?
Rookpreventie, opvoeding en depressie bij adolescenten.

Originele titel publicatie?
What parents can do to keep their children from smoking: A systematic review on smoking-specific parenting strategies and smoking onset.

Vrij vertaald?
Hoe hou ik mijn kinderen van het roken af?

Integendeel. Ouders die dat doen hebben een grotere kans dat hun kinderen gaan roken. Hiemstra: 'Te vaak over roken praten kan de autonomie en de psychologische vrijheid van het kind ondermijnen. Het beperkt de motivatie om een niet-roker te zijn.'

Moeten ouders dan maar zwijgen over roken en met de armen over elkaar afwachten of hun kinderen een ongezonde leefwijze aannemen? Nee, hoor. Er zijn wel degelijk strategieën die effect hebben. Vooral een duidelijk en strikt rookverbod in huis - voor iedereen en in elke ruimte - is effectief. Sigaretten uit de buurt houden van kinderen, helpt ook.

Ouders moeten niet te vaak over roken praten, maar als ze het doen kunnen ze dat het beste doen op een 'constructieve en respectvolle' manier. Het kind niets opdringen, maar rustig uitleg geven over de risico's als roken ter sprake komt. Rokende en niet-rokende ouders hebben beide kans van slagen.

Hiemstra en haar collega's namen bijna duizend studies onder de loep die werden gepubliceerd tussen 1990 en 2016. De meeste onderzoeken werden verricht in Europa en de Verenigde Staten en richtten zich op kinderen tussen de 12 en 17 jaar.

In vrijwel alle studies werd het effect van een of meer opvoedingsstrategieën ten opzichte van roken over een periode van enkele jaren gemeten. Ondanks de grote hoeveelheid data pleit Hiemstra voor verder onderzoek, met name naar de manier waarop ouders met hun kinderen over roken praten. Hiemstra: 'Er is nog steeds geen rookvrije generatie.'

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden