Hoe groot is de kans op een ebola-epidemie in Nederland?

Ebola in Europa

De ebola-uitbraak in West-Afrika heeft ook elders geleid tot bezorgdheid en angst. Zijn Nederland en Europa voorbereid als de ziekte overslaat?

Een acteur, in de rol van vaccin, maakt scholieren in de Ivoriaanse stad Abidjan duidelijk hoe gevaarlijk ebola is. Beeld reuters

In de VS houdt niet iedereen het hoofd koel: op sociale media en speciale 'ebolawebsites' wordt opgeroepen de geruststellende mededelingen van de autoriteiten vooral niet te geloven. Hoe groot is het gevaar dat ebola, volgens een vooraanstaand Amerikaans medicus de grootste medische bedreiging sinds de aids-epidemie, zich ook in Nederland verspreidt? Is de besmetting van een Spaanse verpleegster die in Madrid een ebolapatiënt verzorgde de voorbode van het overslaan van de epidemie naar Europa?

De Wereldgezondheidsorganisatie WHO houdt er rekening mee dat er, door het verkeer tussen Afrikaanse landen en Europa, meer gevallen zullen opduiken in Europa. Toch verzekeren deskundigen en gezondheidsautoriteiten dat het virus hier niet zal leiden tot een epidemie. Zijn zij te optimistisch? Wordt het publiek gesust met een vals gevoel van veiligheid?

Nee, zegt Harald Wychgel van het Rijksinstituut voor Volksgezondheid en Milieu (RIVM). Volgens de woordvoerder zijn ziekenhuizen en medisch personeel goed voorbereid op het eventueel opdoemen van het ebolavirus in Nederland. Het RIVM ziet in de besmetting in Spanje dan ook geen reden om de richtlijnen voor behandeling van (mogelijke) ebola-gevallen aan te passen.

Strikte protocollen

Voor zover bekend liep de Spaanse verpleegster het virus op door haar gezicht aan te raken met een besmette handschoen, nadat ze de ebola-patiënt had verschoond. Wychgel: 'Ik weet niet precies wat daar is gebeurd. Natuurlijk blijft een menselijke fout mogelijk. Daarom hebben we strikte protocollen. Er zal in Nederland altijd iemand aanwezig zijn bij het aan- en uittrekken van beschermende kleding, om te controleren of dat zorgvuldig gebeurt. Met voorzorgsmaatregelen is besmetting van hulpverleners te voorkomen.'

Voor het tegengaan van verspreiding van het virus is het belangrijk dat een ebolapatiënt snel wordt ontdekt. Huisartsen moeten er extra op letten of mensen in Afrika zijn geweest.

Na ontdekking van een ebolapatiënt dient snel te worden nagegaan met wie hij of zij contact heeft gehad, zodat deze personen nauwlettend kunnen worden gevolgd en eventueel in quarantaine kunnen worden gehouden. Wychgel: 'Dat is ook gebeurd in 2008 toen een vrouw het dodelijke marburgvirus had meegenomen uit Afrika.' De patiënt overleed, maar het virus verspreidde zich niet.

Ook Marion Koopmans, hoogleraar virologie en hoofd afdeling viroscience van het Erasmus MC, gaat ervan uit dat de Nederlandse afspraken volstaan om een epidemie te voorkomen. 'Honderd procent zekerheid is er niet, maar we hebben een goed functionerend zorgsysteem. Dat is onvergelijkbaar met de gezondheidszorg in de getroffen Afrikaanse landen. Ebolagevallen zullen hier snel worden geisoleerd. Medisch personeel is goed getraind.'

Overdreven

Koopmans heeft geen aanwijzingen dat het huidige ebolavirus besmettelijker is dan het virus van eerdere uitbraken. Volgens haar is verspreiding van het virus door de lucht nooit aangetoond. Besmetting is alleen mogelijk door direct contact met mensen die het virus bij zich dragen. Het grote verschil met eerdere uitbraken is dat die zich voordeden in afgelegen dorpen. Deze epidemie ontstond in steden.

Epidemioloog Luc Bonneux is evenmin bevreesd voor een Europese golf. 'Voor een epidemie als in West-Afrika is nodig dat de mensen de autoriteiten wantrouwen, weigeren naar het ziekenhuis te gaan en vasthouden aan begrafenisrituelen waarbij overledenen worden aangeraakt.'

Bonneux ziet geen heil in het opstellen van een plan B voor het geval de afspraken niet voldoen. 'Mij lijkt dat overdreven, we wonen niet in Afrika. Ik ben geen voorstander van nog meer preventie. Ik ben ervoor problemen op te lossen als ze zich voordoen.'

Hoe kun je met ebola besmet raken?

*Het ebola-virus kan zich alleen verspreiden bij direct contact. Ebola-patiënten kunnen andere mensen besmetten via bloed, ontlasting, urine, zweet, sperma en braaksel. De ziekte kan ook worden opgelopen bij het slachten en eten van een dier dat het virus draagt.

*Ebola verspreidt zich niet door de lucht of via muggen.

*De kans op overlijden na besmetting is 90 procent.

*Een patiënt is besmettelijk als hij of zij symptomen van de ziekte heeft koorts, hoofdpijn en spierpijn. Het besmettelijkst is iemand die bloedingen heeft.

*Hoe lang het virus buiten het lichaam op geld, lichtknopjes et cetera overleeft, varieert. Dat is onder meer afhankelijk van de snelheid waarmee lichaamsvocht bijvoorbeeld zweet opdroogt. In het ongustigste geval kan het virus in bloed 10 tot 14 dagen overleven. In andere gevallen is dat korter. Het virus is makkelijk onschadelijk te maken met reinigingsmiddelen.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.