REPORTAGE

Hoe ESA geschiedenis schreef met een komeetlanding

Een ruimtesonde heeft voor het eerst in de geschiedenis een zachte landing gemaakt op een komeet. Hoe na een reis van 6,5 miljard kilometer de laatste 20 het zenuwslopendst blijken.

Artist's impression van de landing van Philae op komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko. Beeld ESA/ATG medialab

Met strakke blik turen medewerkers in ESA's vluchtleidingscentrum in Darmstadt naar hun beeldschermen; het is twee minuten over vijf - het moment waarop komeetlander Philae zich zou moeten melden - en er gebeurt niets. Maar een minuut later is er dan toch het verlossende signaal: landing op komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko geslaagd. Gejuich.

De landing gisteren op de pokdalige ruimtebadeend vormde het huzarenstukje van een ongekend spannende en complexe missie die in 2004 vertrok. Nooit eerder is een door mensenhanden vervaardigd apparaat op een komeet geland.

Of de landing echt is geslaagd, bleek enkele uren later een stuk onzekerder. Uit de eerste data-analyse bleken de harpoenen niet te zijn afgevuurd. Deze hadden de lander stevig in het komeetlandschap moeten verankeren, omdat de komeet zelf nauwelijks zwaartekracht kent: eentienduizendste van die op aarde.

ESA-medewerker Tiago Francisco na het eerste contact met Philae. Beeld epa

De vluchtleiding constateerde na verloop van tijd dat de dataverbinding geregeld uitviel, en dat ook de zonnepanelen soms haperden. 'Het is speculatie, maar mogelijk is Philae teruggeveerd en daarna opnieuw geland', zei Stephan Ulamec, die verantwoordelijk is voor de landing. De sonde is daarbij mogelijk ondersteboven terecht gekomen. 'Donderdag weten we meer', aldus Ulamec. 'De kans bestaat dat we vandaag niet één, maar twee keer op een komeet zijn geland.'

De tegenslag van gisteren is er een in een lange rij gedurende de tienjarige reis van Rosetta, met in haar schoot de kleine lander Philae. Zo moest de ruimtesonde onderweg enkele maanden in slaap worden gebracht om energie te sparen - een onderdeel van de trip waarin tijdens de bouw niet was voorzien. Dat Rosetta in januari van dit jaar uit haar geforceerde slaap ontwaakte, noemde missieleider Paolo Ferri gisteren het spannendste moment van de onderneming - met de landing op een goede tweede plaats.

Rosetta is ESA's succesvolste en meest gedurfde ruimtemissie aller tijden. Beide sondes - totale kosten: 1,4 miljard euro - zijn gebouwd met technologie uit de jaren negentig. Dat is gebruikelijk, omdat bij de lancering in 2004 de technologie die toen als de modernste gold, zich nog onvoldoende bewezen had.

Philae stuurde vanavond de eerste foto van zijn nieuwe werkplek, de komeet 67P/Tsjoerjoemov-Gerasimenko. Beeld belga

De komende maanden zullen diverse wetenschappelijke tests worden uitgevoerd. Rosetta blijft om de komeet en Philae cirkelen, terwijl het drietal richting de zon raast. Rosetta dient als een radiozendmast voor Philae, wiens antennes te zwak zijn om de aarde te bereiken. In 2016 - nadat de komeet om de zon is gedraaid - raakt Rosetta's brandstofvoorraad op en is het ruimtevoertuig zo ver van de zon verwijderd, dat de panelen onvoldoende energie zullen opwekken. Dan zal de missie ten einde komen, aldus de Nederlandse vluchtleider Fred Jansen.

ESA speelt met de gedachte Rosetta tegen het einde van de missie zachtjes te laten neerkomen op komeet 67P/Churyumov-Gerasimenko, opdat Philae en Rosetta voor altijd herenigd zullen blijven.

Rosetta fotografeerde Philae vlak nadat de lander was losgelaten. Beeld epa
Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden