Column De week in wetenschap

Hoe de wapenlobby de vrije wetenschap torpedeert

Beeld Getty Images

'Dansende FBI-agent verliest pistool bij achterwaartse salto, schiet per ongeluk bezoeker van bar neer.' 

De eerste keer dat ik de nieuwskop zag, dacht ik: vast een bericht van The Onion, de Amerikaanse variant van de satirische website De Speld. Maar nee, het betrof hier een bloedserieus nieuwsbericht, met bijbehorend filmpje van de dansende FBI-agent dat deze week de wereld over ging.

Mazzel dat het slachtoffer het overleefde, want in de Verenigde Staten komen belachelijk veel mensen om het leven door kogels. De afgelopen 50 jaar vielen er op Amerikaanse bodem al meer doden door vuurwapens dan er Amerikaanse doden vielen in alle oorlogen waar de Verenigde Staten aan deelnamen bij elkaar opgeteld. 1,6 miljoen versus 1,5 miljoen, rekenden de fact checkers van Snopes vorig jaar uit.

De Washington Post publiceerde vorig jaar een artikel waaruit blijkt hoe de wapenlobby zelfs het wetenschappelijk onderzoek stuurt – of liever: lamlegt. In 1993 publiceerde het CDC, een soort Amerikaanse variant van het RIVM in Nederland, een studie die een verband laat zien tussen vuurwapens in huis, en het risico om vermoord te worden door een familielid of andere naaste.

Anti-wapenactivisme verpakt als wetenschap, vonden de pistoolliefhebbers. Niet veel later legde de Republikeinse meerderheid wettelijk vast dat het CDC geen onderzoek meer mag doen ‘dat kan helpen bij het aan banden leggen van wapenbezit’. Ook buiten dit agentschap krijgen wetenschappers studies naar wapenbezit in de Verenigde Staten maar moeilijk gefinancierd.

Na elk groot schietincident laait in Amerika de discussie op hoe een soortgelijke tragedie te voorkomen is. De minimumleeftijd voor de aanschaf van een vuurwapen verhogen? Het verbieden van zogeheten bump stocks, die semi-automatische wapens veranderen in nog sneller schietende automatische wapens?

Normaal kunnen wetenschappers adviseren over beleid, maar op dit terrein gaat dat moeizaam. Grootschalig vuurwapenonderzoek in de Verenigde Staten ligt al zo’n twintig jaar zo goed als stil en dus is de kennis beperkt. Behalve dan de basiskennis dat vuurwapens nogal dodelijk zijn, en je beter geen salto achterwaarts kunt maken met een pistool in je broek.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright@volkskrant.nl.