Die ene patiënt Huisarts Piet van Rijn

‘Hij was geen vluchteling meer, maar een collega’

Medische experts over de patiënt die hun kijk op het vak veranderde. Deze week: huisarts Piet van Rijn (71).

Beeld Olivier Heiligers

‘Hij werkte als internist en universitair docent in Kabul, zij was gynaecoloog in opleiding, en door de nieuwe machthebbers in hun land waren ze in de problemen gekomen. Vrouwen moesten voortaan thuisblijven en daardoor werd het haar verboden om nog in het ziekenhuis te werken en mocht hij geen vrouwen meer behandelen. Deed hij dat toch dan kon hij worden gearresteerd. Hij voelde zich klemgezet, zijn artseneed gebood hem immers om het belang van de patiënt altijd voorop te stellen. Met hun drie kleine kinderen waren ze op de vlucht geslagen en zo leerde ik ze kennen, in het opvangcentrum waar ik bijna twintig jaar geleden een dag in de week als huisarts werkte.

‘Hij was onmiddellijk geïnteresseerd in mijn werk. Het was een bescheiden, erudiete man, hij sprak bovendien goed Engels, er ontstond meteen wederzijds respect. In Afghanistan kennen ze geen huisartsen dus ik vertelde hem wat mijn werk inhield en nodigde hem uit om mee te kijken. Hij kwam bij me zitten in de spreekkamer, stelde vragen, kwam soms met een kritische opmerking. De Afghaanse en Iraanse vluchtelingen in het centrum wisten dat hij arts was. Ze vertrouwden hem en hij sprak hun taal dus hij kon als tolk fungeren. Dat was ook voor mij een voordeel.

‘Ik voelde me als huisarts in het opvangcentrum vaak zo machteloos. Af en toe lag ik ’s nachts wakker van de verhalen die ik hoorde. Al dat verdriet en de trauma’s waren niet weg te nemen. Ik deed medisch gezien wat ik kon en verder toonde ik vooral belangstelling. Bij hem zag ik hoe belangrijk het is dat je als arts gewoon luistert. Er kwam vaker een glimlach op zijn gezicht, ik zag hem opbloeien. Hij voelde zich behandeld als een collega en dat gaf hem zijn eigenwaarde terug, er was opeens perspectief. Ook met zijn vrouw, die het aanvankelijk heel moeilijk had, ging het gaandeweg beter. Ze kwam soms mee naar mijn spreekuur of ze begeleidde zwangere vrouwen naar de gynaecoloog in het ziekenhuis. Later hebben ze me verteld welke waarde die eerste maanden hebben gehad, omdat ik hoop gaf, omdat ik ze aanhoorde en niet verhoorde, zoals bij de IND gebeurde.

‘Ze hebben een verblijfsvergunning gekregen en een tijdlang heb ik ze gevolgd op hun route door Nederland. Ik ben zelfs een keer met ze naar Zeeland gereden om daar de deltawerken te bekijken. Samen hebben ze zich aangemeld bij de universiteit. Ze moesten een paar examens afleggen en aantal coschappen opnieuw doen maar daarna mochten ze hier aan de slag als arts. Hij is gaan werken als specialist ouderengeneeskunde in een verpleeghuis. Ik heb hem nog eens gebeld over een dementerende patiënt. Dat telefoontje maakte opeens zo goed duidelijk dat hij zijn weg had gevonden. Hij was geen vluchteling meer, het was een gesprek tussen collega’s. Zijn vrouw is jeugdarts geworden en werkt in een achterstandswijk. Lange tijd heeft ze ook nog een dag in de week in een asielzoekerscentrum gewerkt. Omdat ze terug wilde geven wat ze in moeilijke tijden zelf had gekregen.

‘Ze zijn nu ruim vijftien jaar in Nederland en we hebben altijd contact gehouden. Hun kinderen hebben alle drie gestudeerd, de oudste is ook arts geworden. Ik werd uitgenodigd voor zijn promotie. Daar zat ik, in de zaal, met plaatsvervangende trots. Alles hebben ze achtergelaten, hun families, hun land, hun zinvolle leven. En hier, in een volstrekt andere samenleving en cultuur, hebben ze hun leven weer op poten gezet. Wat een veerkracht is daar voor nodig geweest. Hoe gladjes is mijn eigen carrière dan verlopen, zonder financiële zorgen of existentiële angst.

‘Door hen ben ik gaan inzien hoe geweldig het is dat ik hier mijn vak mag uitoefenen. Hun doorzettingsvermogen heeft mij bovendien de kracht gegeven om mijn werk met plezier te blijven doen. Laatst heb ik ze weer opgezocht, ze zijn nog altijd zo dankbaar. Hun verhaal laat zien wat oprechte aandacht voor een mens kan betekenen.’

Piet van Rijn.

Eerdere afleveringen van deze rubriek zijn gebundeld in Die ene patiënt (Ambo Anthos, € 16,99). 

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 de Persgroep Nederland B.V. - alle rechten voorbehouden