Column Joost Zaat

Het vak van huisarts is een ambacht en dat valt te leren

Ik kijk graag naar mensen, vooral als ze werken. Hoe doen ze dat? Hoe weet het meisje bij de kaasboer precies hoe groot het stuk moet zijn als ik om een pond vraag? Hoe hebben musici geleerd spatzuiver en precies gelijk te spelen? Hoe pikt mijn assistente aan de telefoon feilloos op dat het slechte zicht van Anton niet komt omdat hij veel wiet heeft gerookt maar omdat hij opeens diabetes met torenhoge bloedsuikers heeft gekregen? Oefenen, ervaring en een beetje talent?

Hoe leer je het huisartsenambacht? In onze praktijk werken twee huisartsen in opleiding in de praktijken van mijn collega’s. Ik ben, samen met mijn duopartner, de enige die geen verstand van opleiden heeft. Staand langs de zijlijn zie ik hoe jonge mensen van onzekere stuntelaars veranderen in dokters die een beslissing durven nemen. Af en toe mag ik even invallen als opleider. Op een zondag neem ik er eentje mee tijdens een dienst. Zij doet het werk, ik kijk mee. Het begint gelijk goed. Een zieke gehandicapte vrouw met een longontsteking. Hartstikke ziek, benauwd en in de war. Andere aandoeningen maken haar leven al ingewikkeld. ‘Ik wil haar laten opnemen. Ze moet zuurstof hebben en een antibioticainfuus want zo gaat ze dood.’ Klopt, goede diagnose, medisch een goed voorstel, maar ik trap op de rem. ‘Ja, en? Doe je haar met die opname een plezier? Wie is haar bewindvoerder? Moeten we de longontsteking niet als ‘the old man’s friend’ zien?’ Het kost een half uurtje bellen met de familie; ze blijft gewoon thuis. Milliliter morfine om makkelijker adem te halen, antibiotica in een pilletje. De zorg is goed geregeld.

We werken ons door een rij van problemen: een terminale patiënt, nog zonder zorg, die opeens achteruitgaat; buikpijn bij iemand die al ‘tig’ medicijnen tegen pijn slikt; warrige ouderen met een blaasontsteking.  Af toe sein ik dat we moeten opschieten. Visitedienst lijkt op het werk van de Wegenwacht: kan ik het probleem zelf oplossen of moet ‘de auto’ naar de garage? Hoe dan ook, je moet een beslissing nemen. Als de Wegenwacht verkeerd kiest, heeft dat meestal weinig consequenties, als het kaasmeisje te veel of te weinig afsnijdt is er ook niks aan de hand. Als wij dat doen kan het patiënten schaden: te veel doen is net zo schadelijk als te weinig. Juist dat evenwicht tussen te veel en te weinig, tussen nog even wat extra informatie vragen en nú een beslissing nemen ook al weet je lang niet alles, moet je leren. Rust nemen én opschieten. Ik heb een ambacht en dat valt te leren. Gelukkig melden zich elk jaar zo’n zevenhonderd jonge dokters aan voor hun vervolgopleiding. Slechts 33 halen de eindstreep na drie jaar niet. Eenmaal klaar zijn ze veel beter opgeleid dan ik, bijna veertig jaar geleden.

’s Middags is onze eerste patiënte er nog en heeft ze zelfs een beetje praatjes. Familie en verzorging blij. Wij ook.

Meer over

Wilt u belangrijke informatie delen met de Volkskrant?

Tip hier onze journalisten


Op alle verhalen van de Volkskrant rust uiteraard copyright. Linken kan altijd, eventueel met de intro van het stuk erboven.
Wil je tekst overnemen of een video(fragment), foto of illustratie gebruiken, mail dan naar copyright @volkskrant.nl.
© 2019 DPG Media B.V. - alle rechten voorbehouden